Housi Moser

 

Der Berner Strassenphilosoph Housi Moser, ein langjähriger Freund des Hauses, macht sich immer wieder Gedanken zu 'aller Gattig Lüt'. Er beginnt stets bernisch langsam, verheddert sich mehr und mehr, wird schneller und lauter, bis er die Untersuchung des Gegenstandes abbricht oder zu einem erstaunlichen Schluss findet.

Ich versuche ab und zu im Schriftbild durch Fett- oder Kursivdruck die Betonungen zu vermitteln oder setze die verschiedenen Bedeutungen gleicher Wendungen in Klammern dazu. Schriftlich sind diese in urchigstem Berndeutsch vorgetragenen Kuriositäten natürlich nur ein Abklatsch des mündlichen Originals und für den Nicht-Berner gar nicht leicht zu lesen. So mutieren zum Beispiel alle 'Doppel-L' und 'L', die nicht am Wortanfang oder zwischen zwei Vokalen stehen, im Berndeutschen zu 'U', was zuweilen bei gewissen berndeutsch schreibenden Autoren ein ungewohntes Schriftbild erzeugt wie in 'wöue' für 'wollen'. Dieses 'U' sorgt für noch mehr Verwirrung, da es auch oft als Schluss-Silbe alle möglichen Wortendungen ersetzt, insbesondere bei Vornamen: Rölu, Chrigu, Benu. Ich habe mich bei der Notation bemüht, im Zweifelsfall der Lesbarkeit den Vorzug zu geben vor der phonetischen Hilfe.

Bei den neueren Texten (Tschuld, Liebi, Warte, Di Alte) lässt sich eine formale Struktur entdecken. Die Exposition oder Analyse des Themas ist Prosa, die Reflexionen, 'Durchführungen des Themas' oder Konklusionen sind metrisch, manchmal in einfachen Jamben, manchmal in Hexametern.

Noch etwas für allfällige Puritaner mit dem berndeutschen Wörterbuch unter dem Kofpkissen: Housi Moser schert sich nicht gross darum, ob ein Wort tatsächlich von alteingesessenen Bärn-Burgern benutzt wird oder nicht und aus welcher Ecke des Oberlands es kommt. Er schreckt auch nicht vor Wortschöpfungen zurück - schliesslich ist er ein bekennender Bewunderer des grossen Kabarettisten und Erzählers Franz Hohler, der mit dem legendären Tootemügerli, aber auch mit anderen berndeutschen Texten Wort- und Denk-Felder eröffnet hat, auf denen ich mich vergnügt tummle.

Wer sich die Mühe nimmt, auszuprobieren und laut zu lesen, erliegt vielleicht - wie ich - schon bald der Faszination dieser starken und farbenreichen Sprache. Und wer weiss, vielleicht haben Sie ja das Glück, dem kauzigen Kerl in der Berner Altstadt live zu begegnen? Hier also einige Kostproben aus seinem Schaffen:
 

Inhaltsverzeichnis

Der 'UR-Housi-Moser': Wei u chöi
(bei den weiteren Housi-Poemen gilt umgekehrte zeitliche Reihenfolge, also das neuste und jüngste steht zoberst. Ausnahme von der Ausnahme ist das völlig hirnrissig lange Poem zum Thema Wahrheit (Wahr-Ware-Wirrwarr), das rein aus Fettheits-Gründen an den Schluss verbannt wurde)

Spagat
Abschied
Gstalter u Verwalter
Friitigs-Beiz
Boue
Glück
Tschuld
Liebi
Warte
Für e Momänt
Di Alte
Troue
Angscht
Füere
Hung
Wiiberclub
Schii & Snöb
Loslaa
Luther
Blase
Fahre
Zunenang - Vonenang
Verein
Dressur
Springen
Fahrsport
Military
Wahr-Ware-Wirrwarr



 
Wei u chöi
(1978, Cabaret Con Sordino, Büren a.d.Aare)
 
S'git Lüt, die wei - aber si chöi nid
U s'git Lüt, die chöi - aber si wei nid
 
S'git Lüt, die wei mir - aber si chöi nid
U s'git Lüt, die chöi mir - aber si wei nid
 
S'git Lüt, die wette chönne, aber si chö nu welle
U s'git Lüt, die chönnte welle, aber sie wei nu chönne
 
S'git Lüt, die wette chönne welle, aber si chö nu welle chönne
U s'git Lüt, die wette chönne welle wette, aber is chö nu welle chönne chöie
 
Uf all Fäll git's e Huuffe Lüt...

 

SPAGAT
(18.5.06, zu den versammelten Gemeindeschreibern des Kantons Zürich)

S'git Lüt, die hei e Stangpunkt
U de gits Lüt, die träie ds Fähnli nach em Wind

Die mit em Stangpunkt hei Wurzle,
meischtens stöh si gar nid, si sitze
u mängsmal hei si eine sitze
Si hocke uf ihrne Eier u chö sich nüm fortpflanze
si aagwachse, geischtig iigmuuret

Si gloube nütz, si wüsse - zwar weni, aber das derfür todsicher
Was si nid wüsse – isch o nid wichtig
Sie hei weni erläbt, aber alls wo wichtig isch, das prägt se
U was si nid erläbt hei, das gits o nid.

Si hei weni Gfüel, aber di richtige
Si si lideschaftlich lideschaftslos
troche, will Füechti schadt em Archiv
Si hei ke Asichte, will iri Sicht isch die wo gilt
Si gseh d Wält vo eim Punkt uus – em richtige Punkt
Eigetlech si se überzügt: wenn's e Härrgott gäbti, so wär er wie seie

U de gits Lüt, wie gseit, die gö mit em Wind
Si Summervögel u schrägi Vögu u Galgevögu
Nüt isch ne heilig, alls lö si go
Si blüeje u blüete, löje u brüete
si flattere rüebig vo Blüete zu Blüete
Suechsch se da hie si se scho ängefür
Nimmsch se id Pflicht, si se scho bi dr Kür
Ds einzig wod chasch druf zelle bi däne
Isch dasst uf se nie u niene chasch zelle
D'Ufgab vo hüt isch uufggää scho morn
Dr Treuschwur vo JETZT löst sich uuf i dr Luft
Si si treu nur em Ougeblick, nid emal sich
Will si sälber gits eigetlich gnou glueget nid
We Chamäleon wächsle si d Rolle u d Maske
U wed na probiersch alli abzzie: s'chunt gäng
E neus Gsicht unger em alte zum Vorschii
U kes isch de ds richtige, ds einzige, ds wahre
Alls si nu Teili wo glänze im Liecht
U meinsch heisch se gfange so schlüüffe si liecht
Us der Maske, der Rolle, u rolle drvo.

U itze gits Lüt, die si beides in eim
Böim u Vögu
verwurzlet u frei
verlässlich – flexibel
locker u förmlich
grosszügig – sparsam
lieblich u sträng
zie Gränze wo nötig, tüe Tür uuf wes geit
chö sitze u stah u loufe u flüge
alles zu sinere Zit

Si chöi lose u läse
chöi schnure u schribe
chöi iigaa uf anger
hei Meinig u Sicht
si chöi – da lit s Gheimnis – o strite mit Stil
U mänigsch da glingts ne e Mönsch z überzüge
u umgkehrt glingt ds glich amne angre mit ine
nid stur u nid haltlos, nei: offe für Neus
chösi ds Alte o bhalte, erwitre, verbinge
So bhalte si d Übersicht i däm Salat
Die Lüt, si beherrsche dr Läbes-Spagat!

O tir, liebi Schriber, o tir müesst ne chönne
U gwüsser gits mänge da hie wone cha
Jedes Gschpröch, jedes Spiel, jede Chund isch e Chance
Je frächer u tümmer de Kärli üs chunt
Je witer ewägg dr Punkt won er steit
De Punkt, vo däm uus er so pääget u schreit
Je gröösser dr Abstang, descht gröösser dr Schritt
descht geschpreizter ds Spagätle, es ziet un es riisst
descht besser chasch üebe, drum freued i gäng
we dr Grabe zwüschinge isch gross, breit u läng!
So gits für Spagäätler e kener Idiote
ke Tuble, ke Chluure, ke Schinder, ke Teig
Si alls ume Hälfer wo zeige wies staht
Mit üsem Beherrsche vom Läbes-Spagat.

Nid z'wüud, Jubilare, s'hei nüm all e Mueter
Stürzed nech zerscht itze fröhlich uf ds Fueter!

 

Abschied
(30.3.2006)

S'git Lüt, die chöme u gö us freiem Wille
U s'git Lüt, die chöme u gö will si müesse
S'git Lüt, die wei ums Verwurge Spure hingerla
Si chöme gäng wider zrügg u luege u frage
Heit er nid vergässe: I bi doch eis gsi un ig ha doch z'anger gmacht!
Si läbe ume i däm wo isch gsi, wo si meine gsii z sii
Wo si sech rüeme gmacht z ha

U de gits Sache, di si nid glunge, di si nid z rüeme
U die Sache wüsse d Lüt no u tuschle
"Dasch doch dä wo dozmal dä Seich... "
U das tuet de Lüt wohl will's dä wo ums Verwurge wott Spure hingerla am Hümu
Uf ds Normalmass, zu ine ache zieht

U das tuet däm weh, wo Anerchennig suecht
Wo wett Spure hingerla, Dänkmäler
Wo tröimt vore Straass, zmingscht eme Gässli mit sim Name

U d Gägewart mit däne Lüt wo Böses über ne tuschled
Stoosst ne meh u meh ab
Er ziet sich zrügg i ds wehmüetige Tröime
Isch nüm da
Verpasst di froh Uussicht ir Frohen Uussicht
Verpasst dr Fuchs bir Chittemühli wonem zueblinzlet
Verpasst ds Verwache vom Früelig im Chatzenoug
Verpasst d Liebi wo zäntume da isch u z ha isch
Verpasst Mönsche, wone gärn hei, wone wei mitnäh ids JETZT
Immer pitterer wird er,suecht umen eis:
Anerchennig für Früechers, für Leischtig u Macht
U er läbt umen uuf, we Nätti u Zwungni
Bekannti u Änkel im z Ohr chlei schänke
U lose vo all sine Heldetate, sir Grössi, sim Ruem wonem zuesteit
De flackered alls no eis uf un er gschpürt sech
U no uf em Stärbebett lallet er
Tänkid de dra, i bi Presidänt gsi, u Meischter, Tokter, Profässer u Oberscht u Rat u ehrehalber...

U de gits Lüt, die chö das was gsi isch la gsi sii
Als Erfaarig, Erläbnis, Station uf em Wäg vor Entwicklig
Si träge Verantwortig gäng i dr Gägewart
Gäng für die Wält wo si sälber sich gschaffe hei
Niemer anger isch tschuld u nüt darf nid sii
Si wüsse das Usse em Inne entspricht
U drum wandle si sich bim Wandle dür d Wält

Si blibe nid chläbe am Alte, im Gägeteil
Si chö sich hüüte
Chö gäng wie meh die Schichte vom Ig bi u Ig mach u Ig cha lo goo

Si tröime o nid nu vo däm wo sött cho
Si si da u si gschpüre, das hüt u grad itze
E Huuffe Chraft, Energie u Liebi isch da
Gstaltigsdrang u Muet o für Neus
Bereitschaft u Iisatz u Wille u Freud
U si lö sich la trage, si tüe d Gränze uuf
Vergässe für eis wär si sii, wärden eis
Mit der Uussicht, em Fuchs u em Früelig
Em Chatzenoug, em politische Fründ oder Find
U si wüsse, die Chraft die isch da
Mit oder ohni em würblige Housi
Dr Moser isch umen e Töff

U si gö oni z truure
Oni z'äuge nach Spuure
Gö Neuem entgäge
U eis we dr Tag chunt de lö si dä Töff
Mit me Lächle hie sto u la go

So ein wetti sii
So ein wetti wärde
U Tir?

 

Verwalter
(18.3.06)

S'git Lüt, die gstalte d Wält - u s'git Lüt, die verwalte d Wält
U zerscht si immer die, wo gstalte
U de nächäär chöme die, wo ds Gstaltete verwalte
Die bruuchts, die luege für Ornig
Hälfe, das Gstalter nid über ds eigete Gstaltete desine stogle
Si tüe ds Gstaltete i Mäppli, Gstell, i Ördner, i Bibliotheke u Museè
I Schuelbüecher u Glas-Chäschte
I Schublade u Vitrine

U gäng wie gäng verschiebt sech ganz süüferli
Ds Glichgwicht
U d Ornig nimmt zue
U d Gstaltig nimmt ab
D Chöschte für d Ornig, die stige
S Verwalte bruucht Zit u bruucht Gält u bruucht Lüt
U s Gstalte isch gfährlich wiè alles wo neu isch
Gäng weniger si's wo ds Abentür sueche
Wo d'Ängscht chöi preschtiere
Vom Wüürble mit Sache
Wo nie ein het gmacht
No nie ein het teicht
No nie ein het gfüelt

D Freud ar Ornig, Drang zur Verwaltig
Geit Hang ir Hang mit dr Angscht vor em Unsicher-Neue, Verruckte
Vor Abentüür, Überraschig
Vor Chaos u Kunscht.

U nienet geits e so ordelig zue wien ir Schwiz
U niene töötelets meh iden Ämter
Wo lengschtens nümme tüe hälfe u diene
U ds Gstalte ermügliche, fördere hie
Si leite u länke, begränze u drücke
U gäng ume chliiner wird d Freiheit vom Täll
Dr Gessler vo hüt het es längs Formular
Wo dr Schuss uf ds eigete Chind tuet verwalte
Er git sech sozial u all si ihm gliich:
Gliich weni, gliich phoue, gliich gstutzt u gliich glänkt
Er tröimt vome Fliessband, vom Möntsch DIN A4
Wo alli u alles isch gordnet u gliich

Si sì liis u langsam, d Verwalter
U doch gits no öppen e Gstalter wo Stoub ufwüürblet
D Verwalter, si waarte
Ohni Bewegig im Usse
Ohni Erregig im Inne
Si waarte, bis sech de Stoub wider gleit het
Sich bindt mit em Moder vo gstorbne verwäsende Gstalter

U will's sech nid ufrege, spare si Läbeszit
Zit ohni Farb ohni Höchs, ohni Teufs – eifach Zit
Überläbe d Gestalter wo schletze, sech uusgä
Begeischterig zeige
Vor Läbesluscht sprüe
Vor Ideene verplatze
Vor Liebi u Hiigab verströme a das wo se gstalte

D Verwalter, si waarte, Zit schafft für seie
U einisch dasch gwüss, da chunt de dr Tag oder d Nacht
Wo dr letschti Gstalter het ds Zitliche gsägnet
Wo rüebig u fridlech u läblos u still
Verwalter für immer ds gliich Alte verwalte
Ke Stoub me, ke Würbu, ke Läbe – nu Zit
Schwizer-Zit

 

Friitigs-Beiz
(10.3.2006)

S'git Lüt, die gö ume am Samschti id Beiz
zum seche Balaari asuuffe
u vertwache de über ds Chilcheglüt
mit emne Tierli im Bett
wo schints o d'Vogugripp chöi bringe:
emne Kater!

U s'git Lüt, die gö jede Tag id Beiz
aber am Morge zum Znüni ha
Gschäftli ateigge
ds Wältgscheh vo Niederscherli verhandle
(we Froue ds Gliche mache,sägi s'sig Klatsche, Dürehächle!)

U de gits Lüt, die gö ume am Friiti Abe u ume ids Friitigsbeizli
u das si gwagleti Lüt!
Däne isch dr Friiti würkle dr Tag, wo se sech frii füele – we mir ir Innerschwiz seit
Die mache sech obe frii un ungerfür frii
nid dass se füdleblutt chämti, nei
aber ingefür mache se Hirni, Härz u Buuch frii für neui Frööd
si si offe u lö sech überrasche
vome ungwanete Chòòch
vo ugantligem Gchööch
vo chrutigem Gmusig
u gstobetem Glafer

U gäng nä se öppis hei, die Friitigsbeizli-Lüt
chöme gwachsner use als se ichezottled si
um en Erfahrig un es Muggeseckeli Erchenntnis riicher u gröösser
u je witer dr Blick ene wird, descht friier wärde si
vo de eigete Vorurteile u Scheuchlappeni
Ja ds'letscht emänd wärde si frii vo sech sälber
u chö de am alleriletschte Friiti vo ihrem Hiesii o ds Hie la sii
So xee isch ds Friitigsbeizli e gwaltigi Sach: e Schuel, e Chilche, Spital, es Hospiz
u de gliich ume gäng none Frässbeiz, e feini!

Chapeau!

 

Boue
(V 27.1.06)

S'git Lüt, die boue
U s'git Lüt die troue däne wo boue
U de gits Lüt, die gschoue ume we di angere troue z' boue
U de gits Froue, wo mit uchezogne Ougebroue gschoue
U däne nid über e Wäg troue wo troue z'boue
U Manne, wo närvig desumesoue bim boue
Ds Bluet fat sech aa stoue
S'wot se fasch umhoue
S'packt se s'chalte Groue
D'Chöschte gö gschnäller i d'Höchi als ds'Bouwärch

Nüt geit nach Plan: dr Bode hett nid
D'Uussicht wird verbout
D'Zueleitig rünnt
E Muurer seicht i Rohbou
Dr Spängler wird vom Blitz troffe
D'Handwärcher hei Krach
Dr Sanitär bruucht d'Sanität

Dr Plättlilegger leit e Falle
U Elektriker dä tramped drii
Dr Innenarchitäkt wird depressiv
U chnüpft sech ingefür de nöimen uuf
Chrummi Isestange luege roschtig
Fasch verloore us dr Beton-Muur

U dr Bouhärr schlinggets samt Boumeischter
Beidi gäilocht ache i Konkurs
Beidi heisi z'rosarötig grächnet
A das rabeschwarze Päch nid teicht
Tank em Wahnsinn si se nid im Chefi
Sitze gluurig beidi chröös im Heim
Un e Schwöschter mit me wiisse Tschäppu
List ne liis em Housi sis Gedicht:
"S'git Lüt, die boue
U s'git Lüt die troue däne wo boue…"

 

Glück
(22.7.05)

S'git Lüt, die hei Glück
U s'git Lüt, die wei Glück 

S'git Lüt, die sueche ds Glück u gfinges niened
U s'git Lüt, die gfinges Glück – u heis gar nie gsuecht!  

S'git Lüt, die si gäng hingerem Glück här – u wärde vom Päch verfolgt
U s'git Lüt, die si hinger gar nüts här – u wärde vom Glück verfolgt! 

S'git Lüt wo ds Glück gäng echappiert we si meine si chönnis pha
U s'git Lüt, di si eifach im Glück we dr Hans im Glück,

(Hier setzt Melodie ein "De Hans im Schnäggeloch hät ales, was er will")

Also äbe nid dä chrotechrüz unzfride Tunners-Housi, i meine dr Housi im Glück, wo gäng iverstangen isch, öb er itze öppis het oder nid, wo eifach drinnen isch im Glück oder ds Glück in ihm drinne
Wo o ne Housine cha si
Wo überhoupt ke Name mues ha
Wo gar nüts mues ha u pha  

Ja das müessti ga mit däm Verschwinde vom Name, vom Wort, vom Zeiche...  

Jetz nä mer mal ds Glück ir Schnüerlischrift:
Stelled nech vor, die beide ü-Pünktli purzle i das 'u' ache wo sech bimne Haar verschlückt dranne u dr Glucksi bichunt wills ume no Gluck heisst  

U wills Schnüerlischrift isch u die ü-Pünktli amne fiine Schnüerli am 'l' u am 'c' agmacht si ziets die beide o ids 'u' ache, s'heisst ume no 'Guk'
O ds agschnüerlete 'k' u ds grosse 'G' schletzts i das 'u' iche
U decklets zue, macht es 'o' drus, es Chreisli
U drininne isch ds ganze Glück, i dem chugelirunde 'o'
A eim Huuffe si alli die Pünktleni, Strichleni u Bögleni linksume u rächtsume
Vermixe sich, verbinde sich, reagiere mitenang, s'git en Implosion
Das Chugeli dehnt sich us über die ganz Wält bis es nüts me git wo dussen isch
Oder es schmüürzeled zäme bis es nüts me git, wo drinnen isch
E winzige Punkt, en unäntlech chline Ort wo kei Ort isch u alli Ort
Wo nüt me isch u alles zuglich, wo immer isch u nie, wo isch u nid isch  

U am Schluss blibt nu ds Värsli vom Housi im Glück u o das schmüürzeled zure Sag, zumne Gfüel wo me ume no vom Ghöresäge kennt - u chunt plötzlech wider füre
Als verschmitzts Ougezwinkere vomne Meitschi

Tschuld

S'git Lüt, die wüsse gäng wär tschuld isch
U s'git Lüt, die wüsse gäng was tschuld isch

Tschuld isch d'Hitz
Tschuld isch d'Chelti
Tschuld isch d'Tröchni
Tschuld isch d'Nessi
Tschuld isch dr Chrieg
Tschuld isch dr Fiede
Tschuld isch d'Wirtschaft: stagnierend
Tschuld si d'Droge: florierend
Tschuld isch di schwindendi Choufchraft
Tschuld isch di wachsendi Gier

Aber eis si sech alli fasch einig: Tschuld isch doch zäntume meischtens dr Mönsch:

Tschuld isch dr Maa!
Tschuld isch doch d'Frou!
Tschuld si gäng d'Eltere!
Tschuld si gwüss d'Ching!
Tschuld si di Alte, vo däne het's z'vill!
Tschuld si di Junge, gäng weniger sis!
Tschuld si d'Nachbuure, Glünggi, vergunned eim d'Luft!
Tschuld si di Frönde, die Fötzle, die Jugos u Jude, die Motzer u Moslems, die Dunkle, di Dütsche, di Fiise, di Liise, die Halb-Portugiese, Puertoricaner, Amerikaner u Türgge wo schürgge mit Gält rabeschwarz u Droge schneewiiss
Tschuld si Politiker - und iri Kritiker
Tschuld si di süchtige Chrampfer für Gält. - Nei, vo de Fule het's z'vill uf dr Wält!
Tschuld si d'Stürmi! - Nei tschuld si di Schlappe!
D'Milliardäre! .- Die ohni Rappe!
Tschuld si d'Pfaffe u d'Atheischte
Tschuld si d'Richter u die i dr Chischte
Tschuld si di Gsunde, di Härte, di Schlanke!
Tschuld si di Ticke, di Weiche, di Chranke!
Tschuld si d'Chrieger! - D'Friedeskämpfer!
Tschuld si di Schwigende, die mit em Dämpfer!
Tschuld si die jömerlig-ulidig Grantige
Nörgelig-meckerig unzfride Kantige
Tschuld si doch alli - u chräbucheib-schlächt
Wo gäng allne tschuld gä fü alls - hani Rächt?

Halt!
We alli de allne für alles d'Schuld gä, si alli für alles doch tschuld?
De chönte mers doch grad la sii, das eebige d'Schuld enang schiebe i d'Schue?
Dasch nämlich e Chnorz, die Schuld-Schieberei und es louft sich o gar nüm so ring.

Mer bruche ja Gründ - für anger u üs z'überzüge! - u das isch e Chrampf!
Tschuld amnen angere gä, das isch glatt - aber gäng none Grund ha wo sticht -
Mei da fliesst fei chlei Pier u chlei Bluet u vill Nass üsi Aare z'dürab.

Das alls chönnt me spare we jede für alls wonem gscheht, würdi d'Schuld übernäh!
Stelled nech vor wie lüpfig u chlöpfig, we rüebig u brätschig das wär
We jede wür rüefe: "Das geit uf mi Chappe!" - wes hüttztags scho isch bim Erfolg.
S'gub Wettstriit für wär itze tschuld sig a säbem, tschuld sig a disem u eim
Es wäri es Drängle u Zwängle uf d'Büni wo jede verchündt: "I bis gsii!
I ha mini Wält sälber ustänkt u paschtled, nimm wahr, das wo wahr isch für mig
S'wachst alls woni gseene u ghöre u schmöck, was i füele u tänk uf mim Mischt
U da uf mim Mischtschtock da bin ig dr Chef u dr einzig wo tschuld isch wes stinkt!"

"Alls Feine u Gfreute, alls Schöne u Liebe nimmt wahr nume wär s' für wahr nimmt
O für das bini tschuld u für d Balance grad o zwüschet Edlem u mischtigem Gstank.
Wär wott cha cho gschoue bi mir mini Wält und o ig gange gärn einisch z'Psuech
Ine Wält vomen ang're mit angerer Wahrheit, angerer Schönheit u Schuld!"

U beidi chö stuune, chö lose u lehre, verändre di eigeti Wält
Chlei dr Mischt ga vertue als Dünger für d'Frucht u der Frucht meh Ruum gä im Härz.

'Us dr Schuld wo belaschted wird Freiheit wo treit' - so phantaschted dr Housi si Wält!

 

Liebi
(26.10.05)

S'git Lüt, die hei öpper gärn
U Lüt, die hei öppis gärn

S'git Lüt, die hei öppis a öpperem gärn u angers am Gliche nid

U s'git Lüt, die hei öppis a däm u öppis a diesem u öppis a säbem gärn, aber a jedem zmindscht öppis nid

De gits Lüt, die hei öppis gärn bim einte wo si bim angere nid gärnhei
U däre, wo öppis bi sich sälber gärnhei, wo si bi angerne nid gärnhei
U däre, wo Gwüsses bi angerne gärnhei, wo si nid sälber hei
U Gwüsses bi sich sälber gärnhei, wo anger nid hei

Hingäge hani no kene troffe wo sich sälber würklech gärnhet, aber kener anger Lüt oder Sache und o kene, wo anger würklech gärnhet aber nid sich sälber.

Das wür aber heisse, dass me nume sich sälber müest würklech gärnha, we me wett di angere gärnha - oder nume di angere müest würklech gärnha, we me wett sich sälber gärnha.

U das es gar nid geit, nume sich sälber würklech gärnzha u di angere nid -
So weni wes geit, nume di angere würklech gärnzha, aber sich sälber nid

So richtig zäntume gärnha wär also sich würklech gärnha u di angere o würklech gärnha u gar ke grosse Ungerschied mache?

Aber we eine sich zäntume gärnhet, chönt er ja nüm bi sich sälber Gwüsses nid gärnha u wär iiverstange mit sich sälber, o mit allem won er eigetlech nid so gärnhet a sich
U wen är sich sälber zäntume gärnhet mit allem won er eigetlech nid so gärnhet a sich, de chönt er ja o versueche angeri so zäntumegärnzha mit allem won er eigetlech nid so gärnhet.

U so gseh gäbs gar kener grossi Ungerschiede meh zwüsched dr Liebi zu sich sälber u dr Liebi zu angerne u o kener grossi Ungerschiede me zwüsched de verschiedene Liebine zu de verschiedene angerne Lüt.

Das wür aber heisse, das me gar kei Grundlag me het zum entscheide, öb me itze dr eint söll gärnha u der anger nid, will me ja sich u anger zäntumegärnhet mit allem wo me eigetlech nid so gärnhet.

Das wär aber scho Chrottevill wos da gärnzha gub!

U agno da wär eine, wo o Tier, Pflanze u Sache gärnhet, de giengti ja das derte glich zue u häär und er wür nid nume ds Lämmli gärnha, won är ds Meischte gärnhetti u nume Gwüsses nid, sondern o dr Wolf, won är uf Ahieb nid eso Viles gärnhetti. Aber wes em glääng mit däm Zäntumegärnha, het er o dr Wolf gärn mit allem drum u dra.

De wür är aber plötzlech gärnha ohni härezluege, ohni z'ungersueche u z'prüefe, öb dä oder die oder das won är da grad gärnhet s'o dr Wärt sig gärngha z'wärde.

Will mir hei doch glehrt, dass me Wärt nid eifach so häreschiesst sondern nume dert häregit, wos drwärt isch, Wärt härezgää. Will s' nume dert meh drusgit, wo me üsi Wärt i Wärt inveschtiere. - U Liebi isch doch e Wärt?

Dä wo da dr Wolf zäntume gärnhet u alls - das wär ja hirnloses Gärnha, dr Wolf wür ne vilech sogar frässe u d'Lüt würe lache überne, würe säge är sig tumm, kei Ungerschiede z'mache bir Verteilig vo däm wärtvolle Guet.

U will mir möchte, das niemer üs uslacht u seit mir sige tumm
Will mir möchte, dass d'Lüt üs aalache u säge mir sige gschiid
Will mir möchte, dass d'Lüt üs gärnhei - u wär het schone Tumme gärn, wo men uslacht? -
Höre mer gleitig wieder uf dermit, so z'sii, wemer dank em Zäntumegärnha worde sii u d'Lüt gärnzha we si sii.

Drbii: würde si üs gärnha wemer worde sii, nämlech tumm - will mer ja alli gärnhette, we si sii - chönte mer witerfahre dermit, alli gärnzha we si sii
Aber für das müeste si äbe o so sii u üs gärnha we mer sii.

We alli enang würe zäntume gärnha, so we si sii - de gängtis uuf.
Aber solang eine en angere uslacht, er sig tumm, will er alli gärnhei, we si sii, geits nid uuf.

Ussert eim würdis glinge, o die richtig gärnzha, wo brüele: "Du Chlous!"
Will är sich sälber o gärnhet als ein wo men uslacht u seit är sig tumm
Potz Donner, i gloube dä Zäntume-Gärnha-Kärli wär starch wienes Ross
Wen är sövu hätt vo däm wärtvolle Guet, vo dr Liebes-Chraft ohni Änd
Wür strahle u lüüchte u gratis verteile an alli wo chöme u wei.

U will dä Möntsch ja alli u alles gern het, nid z'einte chli meh als z'anger
Wurdi das ganze Syschtem vo de Wärte zäme chrache we nütz
O si wäri gar nid me wärt als di angere wo nonid liebtid wie si
Das Drängle u Wöische u Hoffe, das' all söttid liebe we si wäri z'Änd
Jede dörfti dert si woner isch uf em Liebesleiterli-Gruscht
Es lägi ume ir Sicht, im Herz, im Geischt öb is d' Wält ume gfiel

U jede chönt a sim Tag eis erchenne, das d'Wält doch die Bescht isch wos git
U am gliche Tag vom Friede mit Schöpfig findt ein o si Fride mit Gott
Erscht denn isch das Liebeswärch de vollbracht we di letschti Trennig eis fallt
We ein märkt, das o da e ke Ungerschied isch: zwüschen ihm und em göttliche Eis
Homerisches Glächter erfüllt gäng dr Himmel we Liebi chunt zu däm Ziel
Jede erreichts – aber jede zu sinere Ziit – dasch dr Witz vo däm Schpiel!

 


Warte

S'git Lüt, die warte
U s'git Lüt, die lö warte
S'git Lüt, die warte uf Lüt
U s'git Lüt, die lö Lüt la warte

U die Lüt, wo Lüt lö la warte, erwarte, dass die Lüt, wo si lö la warte, warte
U will die Lüt, wo warte, wüsse, dass die, wo si lö la warte, erwarte, dass si warte, warte si erwartigsvoll uf die Arte vo La-warte-la-Lüt
U solang die Lüt, wo Lüt lö la warte, wüsse, dass die wo si lö la warte, wüsse, dass si erwarte, dass si warte, lö si se läng la warte
U wird däne Lüt, wo warte d'Zit z'läng mit läng warte, so fö si bim Warte a Füürwehrschlüüch warte, ds Outo u d'Helme, d'Leitere, d'Strick
Alls Sache, wo gwarted wei si, wo warte uf d Lüt, wo erwarte, dass di gwartete Sache uf seie warte, so we d'Lüt wose warte.

Wart's ab, s'chunt dr Tag, wo s' brönnt
Wo das Warte uf Lüt u das Warte vor Sach het es Änd
We Zunder zünglet u zöislets zäntume:
Us eigeter Warte entscheide die Wartende z'höre mit Warte
Nä di gwartete Sache u warte nüm zue
Si starte u lösche dr Brand u der eigeti Turscht nach Entartig
Nach Bruch mit der eigete Rolle als Warter
Entflieie däm ewige Warte.

"41 Wasser!" so rüefe si grimmig u stolz
U si sprütze no gäng we dr Brand scho isch glöscht
Uf die Lüt wo se gäng hei la warte.
Äntlech hei si eis di bessere Charte,
Si chöis chum erwarte
Si sprütze drufloos uf alls wo sich rodt
Für e höchere Zwäck, will: s'het brönnt.

Drum Manne mit Macht: lööt d'Lüt nid la warte für nüt.
Einisch brönnts o bi euch.

 


Für e Momänt

I bi dr Housi - dasch eis
U i bi dr Moser - dasch ds'anger
Will wär mir 'Housi' seit, isch en angere
Aus wär mir 'Moser' seit.

Wär 'Housi' seit, meint meh mig, was i bi
Wär 'Moser' seit, meint meh d'Rolle, was i mach

I bi aber nid eifach, was i mach
Ehnder macheni, was i bi.
Was i mach, chönt o en angere mache
Aber was i bi, bi nur ig

Also ussert i so Momänte
Woni o en angere bi
Wil i däm Momänt bini ja z'gliche we dr anger
U de isch also dr anger o mig, wen er will

U we das einisch e Momänt geit, geits o paarnisch u villnisch
De chani di anger, u diese oder säbe si - für e Momänt
U de chöi di angere, disi u säbni das o
Chöi alli mig si - für e Momänt
U si müesse nid emal wüsse, was i mach
Ume chlei si, was i bi.

U de chönnts der Tüfu welle, dass mer de grad zäntume alli dr glichlig wäre
Die mig u ig seie
U we das alls im gliche Momänt wäri, de wär de das Momänt!

U de bimer gar nüm so sicher
Öb das itze würklech dr Tüfu heig welle
Wil de gub's ja kei Angscht meh
Vor wäm wettisch de no Angscht ha, wes kener anger meh gub?
Ke Hass u ke Niid, ke Mord u ke Chrieg
Potzdonner das wär ja fasch wie im Paradies - also für e Momänt

U itze chan ig euch eis säge:
Ig dr HOUSI HOUS Itze druus us däm Housi
U grediache i dä Momänt iche - für e Momänt
U wenns mi e Finger choscht - TSCHOU!

Ussert tir wettid o cho - für e Momänt
De siter härzlech iglade
Tir müesst eifach für e Momänt welle u chönne
Meh we grad ume euch sälber si
Oder äbe e bitz weniger euch sälber u meh di angere
Oder beides zäme
Oder eifach alls la si u ume chlei si
Für e Momänt.

 

Di Alte

S'git Lüt, die wärde alt
U s'git Lüt, die si alt
S'git Lüt, die gseh alt uus
U s'git Lüt, die töne alt
U de gits Lüt, die schmöcke alt
Oder si alt zum Alänge.

S'git Lüt, die si alt u hei Halt u gä Halt
U s'git Lüt die si alt u mache - HALT
HALT im Tue, im Tänke, im Gspüre, im Sii


Si döse desume; träg u gäng träger
Lö si sich träge, si chum z'erträge
U sitze we warzigi Chrotte chrääz uf em Alte, wo si wei bhalte
Si zue u mache zue, bschliesse sech ii
Mit Plunder u Ramsch vo dusse u dinn'
Bis seie u alles vermoderet, fuulet, verbrösmelet, geit
Zerscht ds Hirni, de ds Härz, de dr Liib
U si nähmte für ds Läbe gärn d'Hab als Lab is Grab mit z'dürab

De gits no di Alte, wo wach si
Gäng freier im Geischt u im Härz
Gäng witer u grösser
Statt z'renne u z'raffe u desume z'figurëëtle
Wärde si ussefür rueiger u innefür reger

Gwinne Gspüri u Blick für di angeri Site
Für d'Freiheit vom freiwillig Loslaa
Si wärde witsichtig u gseh nadisnaa di ewigi Ränkete
Uche u ache u dasi u dörtsi -
Si chläbe gäng weniger

Körper u Macht, Leischtig u Gält
All das wird bleicher u wiicht emne heitere Gfüehl
Vo Glasseheit, Zfriedeheit, rueigem Glück.

Anäh was isch
Tanke dür ds' Liebe - Tanke für ds'Leide
Tanke für ds'Sii - u Tanke für ds' Goo

S'si Alti wo strahle, wo tröschte
Wo klar si bis zletscht
U si stärbe ganz fiin u friedlech
Ganz liis u lüchtig
U si lö öppis zrügg
Wo meh isch als Hab u Chlöibi

S'isch Labsal u Liebi
S'isch Lehr u s'isch Leitig
Für die, wo druf uus si
Wo hinger de Falte di dreifach Entfaltig chö gseh

S'git Alti - das bhalti - da zahlti em HimmelsverWalti e gwaltige Zahltig
Wenn i ein devo gsuuch - oder wär - oder würd.

 


Troue
(Trolle sind einerseits altnordische skurrile Märchengestalten - Zeitgenossen am ehesten aus Harry-Potter-Filmen vertraut - andererseits waren das zu meinen Jugendzeiten kleine Plastik-Puppen mit langen knallig-farbigen Haaren, mit denen mein kleiner Bruder abendfüllende Theaterstücke aufführte. Berndeutsch klingt der Plural des Substantivs 'Troll' wie das Verb 'trauen')

S'git Lüt, die troue
U s'git Lüt, die troue nid

S'git Lüt, die troue sich
U s'git Lüt, die troue angere

S'git Lüt, die troue sich eifach, angerne z'troue
U s'git Lüt, die troue nid emal sich sälber

S'git Lüt, die troue sich (verheiraten sich), will se sich nüm troue, wär de wem wevill u wär d'Ching u so wes de mal nüm geit
Die troue kem me ihri Trouringe a
Die ringe drum, ume scho de Trouzüge z'troue
Befürchte, dass emänd e Trouzüge zügig trout z'züge,
Was em Troumtroupaar z'züge wär

S'git Lüt, die troue Trouwilligi
U s'git Trouwilligi, die troue ihrne Trouzüge zue, mit dr willige Atroute jungi Trouzüge z'züge

S'git Lüt, die troue sich d'Rolle vo Trolle zue
Die hei s'Zuetroue zu de Trolle
Die troue sich o, sich dervo z'trolle
U näme de gärn Trolle als Trouzüge.
Das wärid de Trou-Trolle.
Also Herr Trou-Troll u Frou Trou-Troll
Oder äbe hüttztags Miss Trou-Troll
U we de die Miss ab der Rolle troled u Misstroue fasst
Wird sie zur Miss Misstrou-Trou-Troll

S'git Lüt, die troue Rolle
Dr Seilbahnrolle, dr Umlänkrolle, dr WC-Rolle
U dr Rolle, wo si im Läbe spile
Bis o die Rolle is rolle chunt
Dr Stuchegrotze ache pfluderet
Immer meh mit sich riisst
Zur Lawine wird
Anger Lüt
Elefante, Schermüüs
Hüser, Wälder
Landschafte, Berge
Völcher is Rolle bringt
e riise Chnöiel stürzt ids Meer u verzischt - es blubberet no chlei
U we dr Rouch verzogen isch
rolled nur no der blau Planet witer uf sir Bahn
wie wenn nüt wär gsi
u dr Mond u d'Venus - ume die spile no ne Rolle
rolle witer bis o seie eis verbröösmele
u de gar nüt me e Rolle spillt ussert däm wo sich die Chugelibahn ustänkt het...


Angscht

S'git Lüt, die hei Angscht
U s'git Lüt, die machen Angscht

S'git Lüt, die hei Angscht, si machid Angscht
U s'git Lüt, die hei Angscht, si machid niemerem Angscht

S'git Lüt, die hei Angscht, Angscht z'ha
U s'git Lüt, die hei dr' Muet, zur Angscht z'staa

S' git Lüt, bi däne geit d'Angscht um
U s'git Lüt, die gö um mit dr' Angscht

S' git Lüt, die hei di bangscht Angscht vor em Zwangstang
U s'git Lüt mit guetem Muet, däne lüpft ds'gliiche dr Huet vor Wuet, triibt ne s'Bluet id' Gluet

U plötzlech hei di Muetige Angscht vor em eigete Muet
U di Angschtvolle fasse Muet ir Todesangscht bis kene me weiss
Öb är en verängschtigte Muetige
Oder en ermuetigte Ängschtliche isch
Öb em de Muet d'Angscht gno hett oder d'Angscht de Muet

U si verfilze zumne angschtvolle Chnöiel, zumne muetige Wirbel
Wo zmitzt ir Nacht bi fahlem Liecht einsam über dr fahli Rüebenacher gstüllet
U Angscht het vor em Stillstaa - u de todesmuetig stillsteit u verbröösmelet.

 

 

Füere

S'git Lüt, die füeren a - u s'git Lüt, die füeren ab
S'git Lüt, die füeren ii - u s'git Lüt, die füeren uus
S'git Lüt, die füere uuf - u s'git Lüt, die füere vor allem sich uuf

S'git Lüt, die füere Mischt - u s'git Lüt, die misched sich id Füerig
S'git Lüt, die verfüeren is bis de derb wird - u s'git Lüt, die füeren is is Verderbe
S'git Lüt, die hei e Füereruswiis - u s'git Füerer, die söttsch uswiise

S'git Lüt, die füere stärnshaguvoll ache - u s'git Lüt, die füere - we vome angere Stärn - uche!
S'git Lüt, die drücke füre zum Füere - u s'git Lüt, die verdrücke sich vor em Füere
S'git Lüt, die hei s'Füere los vo Afang a - u s'git Lüt, die si füerigslos bis as Ändi

S'git Lüt, die füere luut - u s'git Lüt, die füere liis
S'git Lüt, die schriisse vo vore - u s'git Lüt, die stosse vo hinger
S'git Lüt, die drücke, drohe, drängle drangsaliere - u anger lüüchte, loufe, luege, lafere, lose, liebe, locke Lawine vo Lüt, Legione vo Lakaie is Loch oder Liecht, zum Himmel zur Höll - eifach irgedwohi, wo se noni si gsi -

U si stürchle u stirze, si schwärme u zwifle u folge de gliich
- we ne nu öpper seit wo düre dass geit -
Si tschalpe fürbass - wohii schärt se nüt...

S'git würklech vil Lüt!

 

Hung

S'git Lüt, die hei e Hung
U s'git Lüt, die säge ihrem Hung eifach 'Hung'
Das wär denn dr Hung 'Hung'

S'git Lüt, die finde Beieli-Hung gsung
U gä o ihrem Hung Hung
Scho isch är dr Hung-Hung 'Hung'

S'git Lüt, die fuetere Büchsefleisch ihrem Hung
U dert drin hetts öppeneis o Fleisch vo tote Hüng

We itze di gliche Lüt, wo ihrem Hung tote Hung verfuetere
Ihm o Beieli-Hung gä u nem eifach 'Hung' säge
So isch das dr Hung-Hung-Hung 'Hung'

U we itze dä Hung-Hung-Hung 'Hung'
Zwe Täg weder Hung no Hung no süsch öppis z'frässe bichunt
So hett dr Hung-Hung-Hung 'Hung' Hunger

U we… - nei, i fing itze längts! Euch o?

Uf all Fäll gits e Huffe Hüng…

Housi Moser: Wiiberclub
(20.12.2001)

S'git Froue, die i Herreclubs
U s'git Froue, die si i Wiiberclubs

I de Herreclubs törfe d'Froue ab und zue cho gfale
I de Wiiberclubs törfe d'Manne ab und zu cho zale

I de Herreclubs si d'Manne under sich oder uf de Froue
I de Wiiberclubs si d'Froue under sich u wachse über d'Manne use

I de Herreclubs tröime d'Manne vo Froue
Wo sech ohni Scheu lö gschoue
Vo ganz Wilde u ganz Lasche
Wo sech willig lö vernasche...

I de Wiiberclubs tröime d'Froue vo sich:
Vore Wält ohni Machos u ohni Soldate
Ohni die Pänzerli mit de Granate
E Wält wo d'Manne schaffe mit Spate
Wo se sich mässe mit friedliche Tate,
Statt sich s'Läbe mit Chrieg z'kompliziere
Ume no eis tüe: de Froue hofiere,
D'Froue beklatsche, beschribe, besinge
D'Wünsch vo de Ouge abläse - u bringe!

U we das no alles de Froue wür glinge
Hette mer gäng no dr Chopf i dr Schlinge
Will d'Manne kenne nüt angers als chriege
Si chriege zum d'Gunscht vo de Froue z'kriege!

Si chriege zum Titelsitene ziere
Si chriege zum ihre Same platziere
Si chriege um dr gschwullnigschti Sack
Öb voll Gält oder Sperma: dr Sack macht de Crack!

So meine die Chlöis - u bevor si erschlaffe
Tüe si verzwiiflet dr Chlotz zämeraffe
U fülle die Seck u versprütze chlei Chlori
Plagiere u zeige: s'hett gäng no vill vori!

U d'Froue schüttle im Wiiberclub d'Locke
"Heilandtonner, si das sturi Brocke!
Wei mer da würkli no hoffe u gaffe
Wei mer die Kärli nit gschiider abschaffe?" -

"Nei, seit di Schläuschti - mer wei si dressiere,
Programmiere, selektioniere,
Di beschte klone, computerisiere,
We mir zämehei würds funktioniere!"

Doch da lit dr Hagge u ds Häsli im Pfäffer!
Meint schnuppernd dr Max, dr männlichi Kläffer:
"Froue, wo zämestöh! - Mann! Das isch sälte
Eui Ideeä, die lö mer la gälte,
Doch zämehebe - für irgend e Furz
Das lehret nech d'Manne - no churz vor em Sturz..."

 

Schii u Snöb
(Winter 2000/2001)

S'git Lüt, die schiine
U s'git Lüt, die snöbe

S'git Lüt, wo ume zum Schii snöbe
U s'git Lüt, wo als Snobs ume schiine
S'git aber o Snob-Snöber u Schii-Schiiner

Beid Sorte Lüt stöh uf Brättli im Schnee
Aber di einte stöh eiwäg uf zwöi Brättli
U di angere der anger Wäg uf eim Brättli

U das längt, dass sich die einte, wo eiwäg uf zwöi Brättli stöh
Besser füele als die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh
U umkehrt

U de gits bi däne, wo eiwäg uf zwöi Brättli stöh
Däre, die näme Kurve carvig u hei kener Stöck
U die füele sich de o wider besser als die
Wo zwar o eiwäg uf zwöi Brättli stöh
Aber uncarvig kurve u Stöck hei

U immer wieder bringe die, wo eiwäg uf zwöi Brättli stöh ohni Stöck
D'Fahrt ist stocke vo däne, wo o eiwäg uf zwöine Brättli stöh mit Stöck
Aber o die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh
Mache a eim Stück Stockige mit Hockige ohni Stöck
Si wiese o nid d'Stöck, aber si wiese ohni Stöck id'Bärgstöck

(crescendo)
U de füele sich na die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh ohni Stöck mit weiche Schue
Besser als die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh mit ohni Stöck mit härte Schue
U umgekehrt

(accelerando)
Also füele sich die, wo der eiwäg uf zwöi Brättli stöh ohni Stöck
Besser als die, wo der eiwäg uf zwöi Brättli stöh mit Stöck
Aber o besser als die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh ohni Stöck mit weiche Schue
U o besser als die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh ohni Stöck mit härte Schue

Glichzitig füele sich aber o die, wo der eiwäg uf zwöi Brättli stöh mit Stöck
Besser als die, wo der eiwäg uf zwöi Brättli stöh ohni Stöck
Aber o besser als die, wo der anger Wäg uf eim Brättli stöh ohni Stöck mit weiche Schue
U o besser als....

(erschöpft)
Göt doch ds Tobel ab, i Chrachen ache, em Tüfel zue mit eune Brättli vor em Gring...

Loslaa

S'git Lüt, die lö Ios ((im Sinne von: 'la ga'))
U s'git Lüt, die lö Ios ((i. S. von: 'gleitig afaa'))

S'git Lüt, die lö zue
U s'git Lüt, die si zue

S'git Lüt, die lose zue
U s'git Lüt, die losen ab

S'git Lüt, die nämen ab
U s'git Lüt, die nämen uuf

S'git Lüt, näme hei
U s'git Lüt, die hei Näme

S'git Lüt, die hei gnue
U s'git Lüt, die hei gnue

Vo de Lüt, vo däm Gschichtli, vo sich sälber
De löt doch äntlech los! LOS!

 

Luther

S'git Lüt, die lüten a
U s'git Lüt, die lüten ab

S'git Lüt, die lüten ii
U s'git Lüt, die lüten uus

S'git Lüt, die lüte liiser als Luteri
U s'git Lüt, die lüte luter
Ja, die lüte em Luther a!

Die lüte d'Lüti wägem Luther
Die lüte d'Lüti luter wägem Luther

U will die Lüt d'Lüti luter lüte wägem Luther
Si das luter luuteri Luter-Lüti Luther-Lüt!

 

Blase

S'git Lüt, die blase
U s'git Lüt, die lö la blase
S'git Lüt, die tüe blase
U s'git Lüt, die hei Blase

S'git Lüt, die si Bläser
U s'git Lüt, die hei e Blazer
die fahre e Blazer
lose Blasmusig
blase dr Marsch
blase is Horn
si horny vom Blase

Ja s'git Lüt, die bhoupte, blassi Base blase netter als fetteri Vetter!

S'git Lüt, die blase - we sie eis z'vill blase hei -
für e Schugger is Blasrohr
u de fürs z'tief is Glasgugge
müesse si tief i Sack länge

U s'git Lüt, die blase - o we se kes blase hei -
für e Schnugger is Glasrohr
u für das Glas z'bicho
muesch o tief i Sack länge!

U bi all däm blasisch Luft iche
Ume de Ufblasne lasch d'Luft use
U statt z'verplatze schmüürzele si zäme zu nütige Hüüffeli Eländ
U we kene trouet z'zie a de Stöpsle
Piekst dr Herrgott persönlech
mit Chrankheit u Alter
Hilft därewäg o de Mönsche wo zeppelinartig ufblase
schwäbe u glänze im Liecht

Er holt jeden ache, öb süüferli, gleitig
jedefalls ziitig, achen a Bode
machts chliner u liecht
bis dr Wind ume d'Räschte wägblased...

Tir blasid blasphemisch uf Härrgott u alls?
O euch holt er ache, o euch blast's ewägg
O we Tir nu meinit, s'sig Zuefall u Ziit

I lös nume Blabla use? De blased mer doch i d'Schue!



Fahre...

S'git Lüt, die fahre
U s'git Lüt, die lö fahre
U unger däne, wo lö fahre gits de wider däre, die lö sich la fahre
also die lö anger für sich la fahre vo hie nach dört

U de gits däre, die lö anger oder angers eifach so la fahre, la go
also o we de anger gar nid will, dass me ne fahre lot, we dä sich vilech verzwiifled hett am einte, lot ne dr anger la fahre
Oder er lot angers lo fahre, woner vorethär sich starch gmacht het drfür,
won er gärn gmacht het, we zum Bispiil z'Fahre: er lot s'Fahre lo fahre
Vilicht lot er wäg de Gfahre s'Fahre lo fahre.
Vilich het er d'Gfahre vom Fahre erfahre u lots drum lo fahre.
Grad fahrigi Fahrer erfahre öppe d'Gfahre vom Fahre u lös drum mit Vorteil lo fahre.

S'git aber o Lüt, die lö nid anger oder angers lo fahre, sondern sich sälber wäg jedem Furz, wo i se gfahre isch
Un ig lo itze de Furz übers Fahre u s'lo-fahre-lo lo fahre. Definitiv.

 

 

Zunenang- Vonenang

S'git Lüt, die stö zunenang
U s'git Lüt, die gö vonenang

S'git Lüt, die maches mitenang
U s'git Lüt, die maches mitenang

S'git Lüt, die stö zäme
U s'git Lüt, die gö zäme

S'git Lüt, die wei zäme
U s'git Lüt, die chöi zäme

S'git Lüt, die hei zäme
U s'git Lüt, die gheie zäme
Will se nid zäme hei

S'git Lüt, die schiesse zäme
U s'git Lüt, die schiesse zäme

S'git Lüt, die begleite sich
U s'git Lüt, die entgleite sich

S'git Lüt, die warten ufenang, we der eint gleitiger geit
U s'git Lüt, die gleite usenang, we der eint 'Wart uf mi!' schreit

S'git Lüt, die wundere sich abenang
U s'git Lüt, die si es Wunder fürenang

Uf all Fäll git's z'gwundrig vill Lüt…

 

 

Verein

S'git Lüt, die si mit Liib u Seel imne Verein
U s'git Lüt, die si ume mit em Gring imne Verein
S'git Lüt, die läbe im Verein
Für die isch s'Vereinsläbe s' Läbe
Si chläbe u wäbe es Netz zum dranhäbe

U s'git Lüt, die probieres verzwiiflet vergäbe
Sich hilflos-verchnorzt am Vereinsläbe z'häbe
U de gits Lüt, die finge disäbe drnäbe wo chläbe
Si sträbe äbe über die Gräbe

S'git Lüt, die si meh imne Verein
U s'git Lüt, die si i mehne Verein
U alli si irgendwie - ich mein - vereint im Verein
Si hei öppis gmein, die Lüt im Verein:
Im Vereinsrahme
Wärde die Einsame
Zu Gmeinsame

U si rotte sich zäme
U si säge sich d'Näme
Höre, sich z'schäme
Für ihri Passion

Ume die dusse
Si gäng wie meh d'Nusse
Si wit wäg wie d'Russe

Me verchehrt nur gäg Lohn
Mit de nid Drzueghörige
Eigetlech Vörige
Wäse, wo nid im Vereinswäse wäse

So wird dr Verein
Zure Sorte Bedrängnis
Da Sport - da Verhängnis
Da Hort - u da Gfängnis

Ohni Tue - ischs nid xund
Ohni Ziel - fählt dr Grund
Ohni Seel - fählt dr Sinn
Ohni Chopf - stecksch z'töif drin



Rösseler: Dressur

S'git Lüt, die gä Gas, will si gärn gschnäll fürschi chöme
U s'git Lüt, die brämse gäng, will se Schiss hei
U de gits Lüt, die mache beides mitenang
Die Lüt gä Gas mit de Beine u brämse mit de Häng
Si stirze ungerfüre u schränze obe zrügg
Si wurge u verhebe u chnorze u schwitze
Bis das Charrli nümm uus u ii weiss
U ir Verzwiiflig d'Redli einzeln i d'Höchi lüpft

U die Lüt sitze - nenei, nid we Tir tänkid ir Spinnwindi
Die Lüt, wo wette füretschi u hingertschi zur gliche Ziit
Wo jede Aflug vo Muet sofort wider ersticke i ihrer Angscht
Die sitze unger üüs

Die Lüt si agsehni Gladiatore
Die trätten uuf als Kuriosum
Guet, normalerwiis luegt niemer zue
Ussert so Lüt, wo mit komische Chapeaus
Schlotternd i so halboffene ungheizte Schiissihüsli hocke
Di klamme Finger ar Tubakpfiiffe oder amne Kafi Schnaps

Die Lüt, die luege - sowit se überhoupt na öppis gseh
Will meistens hei si dr Grau Star scho operiert
Oder hei e Blindehung näbet em Schiissihüsli
Die luege agsträngt dür ihri ticke Brülle mit Schibe wie Bülacher limachgleser-Böde
Uf - ds'Programmheft
U probiere d'Näme ds läse vo däne Wurgi-Cheibe
U de lüpfe si die, wonene gäng höbele
U mache die ache, wo emne angere meh höbele
U will niemer allne gliichziitig am meischte cha höbele
Isch's de z'letscht emänd glich no spannend
Wer dr bescht Höbeler u Redli-einzeln-Lüpfer isch vo däne

S'bescht a all däne Lüüt isch
Si bruuche fasch kei Platz
Ke Autobahne, ke Überlandstrasse
Ke Kantons- u Gmeindsstrasse
Ke Fäldwäg u Soumpfade
Si bruuche ume ne Parkplatz

Zum Wurge u Verhebe
U Chnorze u Schwitze...

Uf all Fäll gits e Huffe Lüüt.

 


Rösseler: Springen

S'git Lüt, die gumpe
U s'git Lüt, die lö anger la gumpe
U de gits na di Plumpe mit Stumpe
Die hocke uf däne wo gumpe

Si hei Gält u hei Ränze
Reise dür d'Wält u si schränze
Ihri Gümper über die lange
Ewig gliche Stange
Ihres einzig Verlange:
Si wurge u plange
Si träie wie d'Schlange
Zum ds'Plakettli fange
Es Couvert z'erlange
Mit Gält für e Humpe
U witer la z'gumpe

Doch wehe das Böckli
Macht Fähler! - Gschnäll ds'Stöckli
We's nid hilft: e Latte
Nid eini us Watte

Si hei im Tornischter
Rasierzüüg u Blischter
Terpentin, Fläscheteckel
"Lupf d'Füess, gopferteckel!"

Mit Negel u Strom
Geits vo Aache bis Rom

U we's nid geit? - Ke Reui
Si züchte ja Neui
Mit Achti scho düre?
Näht Dreijährig füre!
U chlopfed u stupfed
U stopfed u lupfed...

Dasch Sport - "No nes Pier!"
Alls us Liebi zum Tier.


 

Rösseler: Fahrsport

S'git Lüt, die hei Bock uf Böck
Bis'es überböckled

Bi däne bocke nid d'Böck
Die hocke uf em Bock

Mit warme Sock-
e, Techi wene Rock
Gäg dr Chelti-Schock
Kurve si ume Block
Schwinge ihre Stock
- Nänd gschnäll e Schlock -
Im Galopp frohlock-
e si mit ihrne brock-
ige, fätzige, mock-
ige, unerschrock-
ene Tier vor em Bock

U bim Tok-
ter heis Halt
Nänd es Trock-
li mit Pille
Für ds Härz u für d'Närve, für d'Lunge, für d'Niere, für d'Milz

Will die Fahrt uf em Bock isch nüt für di Weiche
Die Gfröörli u Schlaffe
Die sölle doch gaffe

De Bock isch für Isig mit Bock


 

Rösseler: Military

S'git Lüt, die tröime
Zwüsched de Böime
Si sigid nöime
Ganz angersch

Ire Zit ohni Chips
Ohni Redli u Träht
Imne Land ohni Niid
Ohni Ängi u Zwäng

U si presche vergnüegt
Über Fälder u Flure
Dür Büsch u dür Wälder
Dür Dickicht u Bäch

U si häschele, päschele
Weide u schaffe
All Arte vo Arbeit
U artgrächter Büez

Die Ross heis wie Chünge
Prinzässinne, Stars
Si frässe nu ds'Bescht
U Hüüffe drvo

U zwöi-drümal ds Jahr dur
Da trätte si uf
Für nüt alls für d'Freud
U für ds zeige wos stöh

U de tröime si wieder
U gloube s'sig nöime
In Böime
En angeri Zit

 

Wahr-Ware-Wirrwarr

(1.2.2005)

We tir e Wareguetschii heit
We das würklech wahr isch
De heisst das no nid
Das' sich bir War, wo dä Wareguetschii in Ussicht stellt
Um Wahrheit handlet
Ja nid emal, das' es wahri War isch
Es cha sich wahr u wahrhaftig um Fältschige handle  

E wahri ROLEX?
Wes zum Bischpil e Wareguetschiin für e ROLEX isch
Den isch es sogar wahrschiindlech
Das' es sich nid um e wahri ROLEX handlet
Sondern ume faltschi: e Fältschig
Will e ROLEX isch sehr chöschtlech!
Dasch Handarbeit!
Also nid eso wie früecher d Meitschi Handarbeite gmacht hei
So lisme, sticke, hääggle
Nei, so würklech gröberi Büez, also fiineri Büez natürlech – hald Manufaktur
Das tönt scho chlei chöschtlicher.
Wes hald nid ume mit Maschine geit
We die Lüt, die Uuremacher mit irne Lupe ganz finöggligi Arbeit leischte
U die winzige Fäderli, Redleni u Rölleli zämefigureetle u wurgööggle
– Ig chönts also niid! –
Uf all Fäll isch di wahri, richtigi, ächti, alleinseligmachendi ROLEX ds Resultat vo vill Arbeit!
Di Faltschi natürlech o!
Die probiere ja e müglechscht tüüschend äänlechi Uur z mache!
E gueti Fältschig isch o ne Leischtig

Me chönnti sogar vore 'wahre' oder 'ächte Fältschig' rede
We si nach allne Regle vor Kunscht gmacht isch –
Eifach nid ir 'wahre', ir richtige, ächte ROLEX-Fabrik…
Also rein theoretisch:
We ROLEX itze die Wärchstatt wurdi choufe
Wo die guete, di 'wahre' Fältschige gmacht wärde
We si alli Fältscher wurd als Mitarbeiter istelle
U gross ROLEX über der Igang schribe
De wäre doch die Uure, wo döört gmacht wärde
Vo eim Tag uf en anger kener Fältschige me
Sondern wahri, richtigi, ächti, suberi Rolex-Uure
Kener Fältschige, sondern 'Wahrige'
Hä ja: beides isch ja ds Resultat vore Arbeit u das sött men em Wort doch agsee!
Dr Fältschere macht Fältschige bis zu däm Tag, woner ROLEX-Agstellte isch
Den isch er ke Fältscher me, sondern e 'Wahrer' wo 'Wahrige' macht u für die chönnt me denn o wahri
Wareguetschiine verchoufe.
Jede Fältscher sötti – solang er none Fältscher isch –
D Wahrig, also die wahri War kenne
Wen er wott e wahri, e gueti Fältschig mache.
Ja er sötti eigetlech o dr 'Wahrer' kenne
Dä wo di wahri, di richtigi War macht
Zmingscht sött er ganz gnau wüsse
Was dr Wahrer wie wenn wo macht
Wen er wott e wahri Fältschig mache.
Aber we dr Ungerschied zwüsche dr faltsche u dr ächte, dr wahre War ume drin besteit
Das' dr wahri, dr richtigi Name ar Türe steit
U das' dr Erlös für d War is rächte, äben i ds wahre Warekässeli fliesst
Den isch es doch nid grad wit här mit däre Wahret.
De chönti mer is das Wort 'wahr' doch o spare
U als Gägesatz vo 'gfältscht' eifach 'erloubt', 'nach Wirtschaftsregle 'richtig' oder nach Margge-Gsetz 'ächt' säge. Oder für die wos gärn Neulatinisch hei: 'economically correct'

U we ds Gmeinsami vor Fältschig u vor 'Wahrig', vor ächt-korräkt-richtig-regelkonform produzierte Sach isch, das' beides kunschtvoll gmacht isch vo Spezialischte, wo öppis chöi -
Den stellt sech doch d'Frag, öbs Wahrs u Faltsches vilech ehnder döörte gub, wo no niemer nütz gmacht het dranne?

E wahre STEI?
Gits zum Bischpil e wahre u ne faltsche Stei? - Guet da het ja bereits d'Witterig, ds Wasser, d'Luft dranume gchranufeetled. Was gubtis de, wo würklech no kes Chräftli dranne gwüürkt het u wo chönnti 'wahr' oder 'faltsch' si? Dasch doch e Quark! Vom chliinschte – ja: Quark bis zur Milchstrass isch doch gäng scho irgendwie dranume gschnifagügerlet worde? - Oder fallt nech öppis i?

Vilech en ganz jungfräuliche, toufrüsche Gedanke, wo vorethär no nie öpper het teicht? – Dasch de scho Quark mit Soosse! Jede Gedanke isch doch gäng us Scho-Teichtem zämegstiflet! - Es git doch überhoupts nüt, wo nid Zämegmangönggeled isch! "Nüt Neus unger dr Sunne!" heissts doch? Isch doch alles irgendeswie verbunge, verhänkt u verchetted! Da chöit er sueche bis nech d'Oore gwaggle – u o die si verhänkt!

Wahre Marmor-Granit?
Dä gubs dä Ungerschied 'wahr-faltsch' vilech erscht, we dr Mönsch afat umehantiere mit däm, wos scho git, wo Witterig u Schitterig scho dranume gfisimangänggeled hei?
Wen e Mönsch also bischpilswiis sone Stei, säge mer: e Granitchlumpe als Marmor verchouft, de wäri das faltsch, e Fältschig, u wen er dä Granit als Granit verchouft, wäri das ir Ornig, wahr, e Wahrig?
Itze chönts dr Tüfu wölle, das' irgendeswo imne abglägne Sitetäli ds Wort für 'Granit' äbe nid 'Granit', sondern 'Marmor' wär. Oder umkehrt: ds Wort für 'Marmor' wär 'Granit' - s'isch Hans was Heiri. Itze chönti dä, für dä Granit 'Granit' heisst u wo nid weiss, dass für en anger Granit 'Marmor' heisst, däm angere wölle öppis Faltsches aträie, nämlech si Granit als Marmor. Aber für dr anger, für dä wo Granit 'Marmor' heisst, wär das äbe grad nid faltsch, sondern richtig u wahr, wen ihm dr anger de Steichlumpe unger däm Name verchouft, wo für ihn o würklech dären Art Stei entspricht i siner Schprach, nämlech 'Marmor', was für ihn ja d'Bezeichnig für das isch, was bim angere 'Granit' heisst. Es wäri sogar so, das we dä, für dä Granit Granit heisst däm, wo Granit Marmor heisst, d' Wahret wurdi säge u si Granit wür als Granit verchoufe, dr anger grad asewäg wur bschiisse u ihm öppis Faltsches aträie.
We dr Verchöifer hingäge bewusst öppis Faltsches seit, seit er grad dank däm Fältschigs-Versuech für e Chöifer öppis Richtigs, öppis Wahrs.

U itze söll mir öpper säge, was dä Chlumpe Stei isch, wo dr Verchöifer als öppis Faltsches hett wölle tarne u wo juscht als öppis richtig Wahrs acho isch bim Chöifer:
Isch es itze in Wahrheit Granit-Marmor oder Marmor-Granit? Oder beides? Oder keis vo beidem? Oder isch es däm Stei emänd schnuurz u wuurscht, wien er vo all däne Pinggle gnennt wird? Chönte si em o Chrabäng oder Tschibauz säge – und er blibti, was er o ohni mönschlichi Schprach gäng gsi isch?
De chö emänd weder Steine no suschtigi Ware 'wahr' oder 'faltsch' si? 

Wahrs Wölle u Mache?
Chöi emänd ume Möntsche 'wahr' oder 'faltsch' si? U wenn ja, wie? Chöi Möntsche Wahrs oder Faltsches wölle oder mache ? Faltsches wölle oder mache wäri tüüsche, dr anger icheliime, bschiisse? U Wahrs wölle oder mache wäri ehrlech si, nach beschtem Wüsse u Gwüsse handle?
Aber den wär doch das Wörtli 'wahr' o wider chlei fääl am Platz. De längtis doch we me vore ehrliche Hut rede. Vo eim wo sech bemüet, ds Richtige z mache, 'ethically correct' z'handle.
Das cha de gäng none Seich si u für anger chräbucheibfaltsch – Är hets ja zmingscht probiert. - Aber mit 'Wahrheit' het doch das verwurglete 'Wöllen-e-flotte-Kärli-si' o nid grad e Huuffe z'tüe, oder?

S'wird gäng wie weniger, dr Chreis chliner, wo me das Wörtli 'wahr' no chönte bruche:
Steine, Ware, Sache si nid 'wahr', o wen dr Möntsch Fisimatänte macht drmit. Mönschlechs Wölle u Handle isch es nid, dasch grad ume chlei eerlicher oder chlei fiser, u die Bewärtig cha den erscht no chrüüzverschiden uusfalle, je nachdäm wär mit weler Brülle drahäre lueget.  

Wahrs Lafere?
Chöi vilech Mönsche ume grad öppis 'Wahrs' oder 'Faltsches' säge ? - Aber das eine Wort 'Marmor', wo üsen Stei-Verchöifer gseit het, isch ja für ihn faltsch u für e Chöifer richtig gsi? Den wurdi d'Wahret oder Faltscheit vor Ussag ja ume grad anehäbe für eine: Für dä wo se macht, u wär scho wider angersch für dä, wo se düted?
De chöi mer üs ja uf überhoupt nütz me verlo, won is Politiker, Philosophe, Wüsseschaftler, ja ume scho dr Eierma vo näbedra als 'wahr' verzapfe? We dä mir seit, das Ei sig früsch, isch de das wahr oder faltsch? - Es 40-tägigs Hüenerei gilt ir Schwiz gäng no als 'früsch'! Da tschuderets mir – da wirdi grad früsch! Also o we dr Eierma nach Läbesmittelverornig u sogar i guete Treue d'Wahret seiti, wen är mir das 40-tägig Ei als 'früsch' verchouft: für mig isch das erstunke u erloge.
Vilech isch ja dr Gägesatz zu 'wahr' gar nid 'faltsch'? Villmee 'erstunke u erloge'? Aber das geit o nid, will juscht grad i däm Fall wäri d Ussag, das stinkig Ei sig früsch, vom Eierma us wahr u für mig glichzitig erstunke u erloge? Si wär also glichzitig ds einte, also wahr – u ds Gägeteil vo wahr, also erloge oder faltsch oder bschisse – näät doch was er weit.
U we mer das zuelö, de träit sich dr Chefbuechhalter vor Philosophie welewäg einisch um di eiget Achse im Grab, will mer ds heiligschte Heiligtum achratze: Dr Satz vom Widerspruch, dr Satz vor Identität u dr Satz vom uusgschlossne Dritte. Müesst itze nid furtcheibe, dasch vill simpler als tir vilech meinid: Är bhoupted, das öppis nid glichzitig chöni si u nid si, das öppis sich sälber sigi u nüt angers u das es znäbscht wahr u faltsch nüt zwüschening, äbe nüt Dritts gäbi. - Dä isch garantiert nid verhüraated gsi…
Aber mer bruche ne gar nid la rotiere wäg üsem Eierma, es klapped einewäg nid. Will, bi aller Abscheu vor däm alten Ei, wo dür d'Schale dür steicht – gloge het er nid! Dä gueti Ma cha bimeich nid i mis Hiirni ichegseh u schmöcke, das' i mir unger 'früsch' öppis angers vorstelle als sis 40-tägig Ei! - E Söigling, e Frischling isch früsch, oder e 40-tägigi Liebi!
Aber doch nid es Ei! - Eier-Cognac ja – dä wäri de fasch wider z'früsch!

Chrottezügs mit 'früsch'…Wes eine chlei pfluderig seit, chasch es Potz-Heilige-Salamander no verwächsle mit 'Frösch'! Stelled nech vor, eine chämti ine Metzg iche, zeigti uf öppis ir Uslag u unketi öppis we: 'Frö/üsch?' - Dr anger nickti, fragti wievill u gäbt ihm drvo. Dr eint hett itze aber gmeint 'Schänkel vo Frösch', u dr anger, öb das Fleisch früsch sigi. Itze sis Schänkel vo Frösch, aber nid früsch, oder es si früschi Schänkel, aber vom Has! – Da heimer uf all Fäll es Gnusch im Fadezeindli, es Ghüder im Teich, fasch e babylonischi Sprachverwirrig ir Metzg vo Chligurmels scho nume mit Bärndütsch! Uf all Fäll isch doch chum me uuszmache für welle vo däne Zwöine wele Inhalt vom gseite Gmeinte hetti sölle wahr si. 

Macht ds Wahrnä Wahrs wahr?
De chämtis also letschtlech wie bim Marmor-Granit nid so drufab, wär was seit, als villmee wär was meint? Wär was wie wo warum für wahr halted vo däm won er wahr nimmt ? Wäm was wahr schiint und ers drum für wahr schiinlech halted?

Dr Wareguetschii isch ja o nume zum Schii e Schii. S'isch ke Gäldschii – u we d'Firma, wonen usgstellt het, Hops geit, schmüürzeled dä Ware guet schii de im Huimänt zumne bürzige Wareschii, wo nüm für es 'Guet' steit, wo nume no zum Schii e wahre Warewärt verbrieft. U zum dr Wirrwar komplett mache chönti mer dä Wareschii den o no verwächsle mit emne wahre Schii zum ga schiine. U mir wurde o bi de Schiine uf ds Problem abfahre, weles itze dr wahri Abfahrts-Schii sigi u wievill Gäldschii mer müessen aneblettere für dä Schii.

U we mir gnauer uf e Gäldschii luegtid, isch ja o dr Gäldschii ume zum Schii öppis wien e würkleche Wärt, we ds Münzgält us Edelmetall no isch gsi. U dr Waare-Wärt vo däne Schiine, mit däne mer die Schii wei zahle, cha vo eim Tag uf en anger z'Loch abgo, so das me sech o nid uf e wahre Warewärt cha verloo, so weni we uf dr Wareschii u dr wahri Schii.

Ja sappermänt: isch de alles ume Schii? I meine itze nid 'Alles fahrt Schii', aber alles entgleited is wills ume Schii isch! Sogar der Sunneschii schiint nid für alli gliich wahr schiin lech, schiint nid allne gliich wahr. - Me mues weder blind si no d'Hut verbrönnt ha, das' me dr Sunneschii nid gsiet oder gschpürt. Es längt, weder unger Bode schaffid, u dr Schii vor Sunne findt nech nid emal zum Schii, är isch nid würklech, nid wahr für euch. Tir chöit ne nid wahr nä, will tir kei Zuegriff heit ufne.

Wahrs Meine?
De wäri emänd ds Resultaat vo dem Salaat, vo dem wahre Waare-Wirrwar um ds Wörtli 'wahr', das is immer ume daas, won is zuegänglech isch, als 'wahr' erschiint? Sigs, das mer dä Schii gseh oder sinnlech gschpüre; sigs, das mer fähig si, dä Schii in üs drinne z'füele, üs vorzstelle oder ne z'teiche? - U will jedem angers zuegänglech isch, hetti jede si eigeti Wahret, si eigeti Wahrmachig, 'Wahrig', won är u numen är sälber zur Wahret macht? Won o gäng ume für dä gilt, wo se derzue macht? - Ds gliche Wort, dr glichi Stei, ds glichen Ei macht der eint dür sini Absicht zur Fältschig - u dr anger dür sini Dütig zur 'Wahrig'?

Wahr wäri also nume, wen eine meint, es sigi so, wien är seit u meint es sigi? Aber – eismal meh – de bruchts das Wörtli 'wahr' doch nid? De chönt jede eifach säge: 'Ig finde, gloube, meine, teiche, gspüre, füele, stelle mir vor…'

Isch wahr, was sech düresetzt?
Meint aber nid jede, wo bhoupted, öppis sig wahr, chlei meh als ume 'Ig meine'?
Meint är nid, es sig generell wahr, gültig zu allne Zite, a jedem Ort u für alli
Wo dermit z tüe hei, dervorstö, drahäre luege, -lose, -gschpüre, dranume teiche
Meint wär 'wahr' seit nid: absolut wahr?
Würdi mer süsch zu de Wahr-Säger go wes nid über die Frou uus wür gälte?
Meint nid en jede, wo 'wahr' seit, e Wahr-Säger z sii?
Es gälti si Spruch für alli u alls uf dr Wält?
U all müessi meine, s'sig wahr, was är tügi meine, verchünde vo sinere Kanzle
En jede e Gott-Stellverträtter, e Papscht mit ex cathedra-Wahret im Abonnemänt
U wes nid all gloube, de suecht er nach Gründ, nach Bewise u nach Argumänt
U gnau gliich win är suechet dä, wo ds Gägeteil meint, nach Gründ, Argumänt u Bewise
U beid finde hüffewis, schlö sechs um d'Ohre mit Füscht u mit Füess
Mit Runggle, Rageete, Verachtig, Verdrängig, Verzerrig, mit Arro-u Ignoranz.
U dä wo di schärfschte, di modischte, ziitgemässischte Argumäntleni liferet
Dä, wo se gschickter, mit mee Würkig bringt
Däm sini Meinig gilt de für gwüssi Zit grad als 'wahr'
Gnau ase läng bis en anger' e neui Mode lanciert
Gschickteri neui Bewise mit mee Mediemacht ufe Meinigsmäärt schmeisst.

Isch also 'wahr' nur e Frag vo dr Macht, z'bestimme, was hie-hütt als 'wahr' het z'gälte?
Wahr wär nid mee als das wo vo eim oder Paarne als richtig agluegt u als gültig befole isch worde?
U we me die bhouptete 'Wahrete', 'Fakte', 'Tatsache', 'Sachverhält' schelt
Die ständig wächselnde Macht-Gwändli uftuet, wägchnüblet, falle lat: Blutt
Stö nume Meinige, Asichte, Fürz vo Einzelne da?
Gloubessätz vo Bhoupter mit mee oder weniger Jünger?

Iifrig schaffe si Spili, Modäll, Konzept, Theorie, Syschtem u Gebäu
Erfinde Spilregle, gültig grad ume im Spil
U jede probiert der Rand vo sim Spili nach use z'verschiebe
Am liebschte bis zusserscht a Rand vo dr Wält
Wes de so öppis git: E Wält u e Rand?
Will scho da drüber gits e Huffe Modäll, Konzept, Theorie, Gebäu.
U jedes isch wahrer als z'anger – am wahrschte isch gäng das wo 'gilt'
Imne bstimmte Beriich, amne bstimmten Ort, ire bstimmte Zit, für e bstimmti Azaal vo Lüt.

Wahr oder richtig, gültig da hie?
We 'wahr' aber steigerbar isch, de fragt sich eis mee:
Geits da würklech um 'wahr' oder 'faltsch' – geits nid um richtig u lätz?
Statt 'faltsch' piess doch 'ungültig' besser: 'Hie, da bi üs grad zur Zit nid in Chraft'?
U 'wahr' liess sich spare, s'hiess 'gültig', s'hiess 'richtig' u meinti:
Gültig u richtig für mig, miner Jünger, für Glich-Teicher, Glich-Füeler, Mitspieler i mim Modäll.
Statt 'faltsch' chönt me säge: Dasch 'nid gfraget hie'
U wahr isch, was gfraget isch – wien es Produkt.

Isch wahr, was gchouft wird?
S' Wahrheits-Kriterium wäri bald äänlech wie das für Schönheit u Kunscht:
Was de verchoufsch, das isch guet, das isch schön, das isch wahr.
Die Filme u Sändige, Büecher u Zitige, Redner u Schriber wo gchouft wärde: die
Sis wo ds aktuell 'Wahrschte' verzapfe! - Dr unbestächlichi Määrt
Macht us de Fürz vo Einzelne modischi War
U modischi War isch wahri War, we si gfragt isch, Bedürfnis befridiget, Nachfrage teckt
 

Jeder Ziit ihre Sinn, ihri Wahret
Fragt eine hüt nachem Sinn vo sim Läbe, so weiss em si Zit gäng en Antwort:
"Vollgfrässe schmärze- u faltefrei jung steialt wärde" – isch hüt zum Bischpil es Ziil
Alls wo däm hilft wär dr Sinn vom Läbe vom 'ufkläärte' Mönsch
U alli Gschidi, dr ganz Intellekt vore Zit wäri z'zeige: das Ziil u dä Sinn die si 'wahr'! 

So wäri o ds Wahrsii we ds Guetsii e Frag vom Geischt vo dr Zit
E Frag vom Lieblings-Spil vor Kultur, wo bi üs grad s'Verchöiferlen isch
Es eifachs u häärzigs Spili: es gwinnt wär am meischte vom Meischte
De Meischte verchouft u da druus z'meischte Gält für sech gwinnt.
Drum isch 'Wahret' zur Zit u bi üs ume gfraget dert wo si rentiert
Sigs das d'e 'Wahret' erchennsch, won ender e Zämehang isch, dä für dig bhaltisch
Da drus e Gwinn versuechsch z schlo wis dr gfitzti Finänzeler macht
Sigs das d'si vilne verchoufsch, aber gäng ume d'Helfti, u d'Chöifer als Jünger de für di lasch wüürke, wis Gurus u Sekteler mache
Sigs das'd vo Afang a weisch, das' e Chabis isch
Aber du weisch um d'Angscht vo de Tumme u tarnsch di Chabis als 'Wahret'
Bis d'Lüt meine sie bruche dä Chabis zum Läbe u chönni ke Taag me si ooni!
Das Trickli ' Mach näbis us Chäbis' isch fei dr Motor vor wältwite Wirtschaft
U das längt doch bigoscht fürs z'adle als 'wahr' – oder nid?
Doch es blibt i däm Spil die Wahret e War, es Produkt, öppis Gmachts
Es Gebaschtel vo Mönsche mit Bitzeli Macht, es Konstrukt, e Bewärtig, es Urteil
Drhinder steit gäng nur es Wort, e Gedanke, e Furz, en Idee wo mal eine het teicht.

Si Regle 'wahr'?
Doch we Wahret nid über en Einzelne usegeit, wächslet mit Mode u Wind
Uf was wosch de zele, wie wosch de läbe mitnang i däm Chaos?
Wes nütz git wo het u verhet, wo treit u wo all sich dra häbe
Faarti mer inenang iche we ein ume linggs, der angeri rächts chiemt dethär?
Müessemer nid zmingscht z'Gröbschti afe regle im Usse das' glingt anenanger vorbi z'cho?
Doch Regle wo juscht amnen Ort ire Zit für e bstimmti Zahl Wäse tüe gälte
Si nid die Überall-Wahret , wo gsuecht isch – das hei mer doch gsee!
Was hie z'Bärn gilt isch scho z'London vercheert: hie faarsch rächts, döörte linggs
Faarsch döört aber rächts, de bisch lätz, wirsch glingged, vercharred, verscharred
Ds Umkehrte hie – aber keis isch doch wahr oder faltsch
S'geit ume um 'gültig' u nume um ds'Tue nid um z'Teiche!
Ds einte gilt hie, ds anger döört - Gültigs chasch jederzit ändere u we mer wei
Chöi mer scho morn mit de Ängländer tusche: mir fahre linggs, seie de rächts
Die Regle si paschtled vo üs. Mir bestimme ir Demokratie nid was wahr, nur was gültig söll si
Gültig bi üs i dr Schwiz afe mal bis zum nächschte Gang zu der Urne.
De gubs das Tonnerswort 'wahr' nur us Irrtum will gäng ume gäng
Allpott u glii wider ein meint, was är meint, das gälti zäntume?
Oder söttis emänd doch öppis no gä wo me würklech vo 'wahr' chönnte rede?

Cha me Wahret erläbe?
Vilech isch 'wahr' öppis wo mer erläbe, erfaare, gschpüre, erchenne?
Öppis won is passiert u mir gwahr wärde: s'het so fescht mit is z'tüe
Das es mit Üs als Housi, als Änneli gar nüt het z'tüe!
Sigs es erschlat is öppis u mir läbe glich witer
Läbe erscht rächt, wie verruckt – oder still, aber starch
Oder mir gschpüre – u sigs ume für e Momänt –
Das mir gar nid eleinzig si mit däm einzigen 'Ig'
Das jeden anger für siig on es 'Ig' isch u nume für üs spilt er ds 'Du'
Für ihn si mir ume 'Du' wo doch jede vo üs ganz gwüss isch: "Ig bin es 'Ig'!"
Da zmitzt drin im Chnöiel-Dürenang, zmitzt i dem Ghürsch vo 'Du' und vo 'Ig'
Zmitzt i däm Chrüsimüsi-Gnusch vor Vermischig u Glichzitigkeit vo dusse u drin
Chönti emänd das Chörndli, das Chärndli vor Wahret versteckt si
We jede glichzitig 'Ig' und o 'Du' isch, we Usse u Inne sich mängt
Wo isch de di heiligi Gränze, dä aristotelischi Widerspruchs-Satz
Wo behoupted, nüt chöni glichzitig si u nid si? - Es 'Ig' wäri aber – u wäri o nid
Will wenns Du isch nid Ig o cha si – oder vilech halt doch?
Und o ds Du wäri würklech - u glchzitig nid: nämlech denn, wenns als 'Ig' afat rede!
Also äntweder lö mer la gälte das öppis cha si u nid si
Oder mir schlückes, das öppis glichzitig sich u si Gägesatz isch
Z'Dritti – u das wär mi Tipp – mir lö das Äntweder-Oder la faare u beides la gälte
Eifach z'eint für en eint u ds anger für anger:
Ig seit me gäng nur zu sich u Du seit üs jeden anger!
Gägesätz ghöre ztöifscht gäng zäme, die Trennig vo Ig u vo Du isch e künschtlechi
Nötig grad ume für z'underscheide, für z'teiche, z'lafere, iizteile, z'wärte
Doch LÄBE, so meinti, isch mee!
Isch s nid di urigscht Erfaarig vo jedem das zallerinächscht
Bim 'Ig' u bim 'Du' die zwöiehalbtuusig Jaar scho verträtene isigschte 'Wahrete'
S' gäb nur äntweder wahr oder faltsch u nie nüt Dritts no derzwüsched
U öppis sig gäng nur sich sälber, chöni nie zueglich ds Gägeteil si
Sich nid nur als strube Schmarre, als windigi Bhouptig entpuppt
Nei als Brätt vor em Chopf, als Blinde-Glas wo de Durchblick verteckt
Dr Zuegang zur angere Wält wonis d Wahret zwar winkt
Sich aber o ständig entziet sobald mer si packe u feschtnagle wei.  

E Zipfel vor Wahret?
We mir nämlech alli 'Igs' si u glichzitig alli o 'Du'
Isch vilech di gwaltigi Trennwand wo mir is gäng d Chöpf bluetig schlö
Die Muur zwüschem Ig u em Du gar nid immer u überall da?
Wes doch Ougeblick git, wo die Trennwand chlei glesig, ja unwüürklech wird
We zmingscht emol eis chlises 'Du' mit em 'Ig' sich verbandlet
Dank osmotischer Durchlässigkeit es Dürenang zügt vo Inne u Usse
U sekundewis das vermeintlich 'Wüsse' um d Gränze derzwüsche verblasst
We d'Sunne üs wärmt u gliichzitig üs als Sünnli lot straale
We ds glich Wasser plätschered usse u zmitzt in üs drin
We mer churzzitig weiss: Ig bi Wasser u Sunne, bi Ärde, bi Luft u bi Geischt;
We d'Musig, längschtens verklunge no ebig schwingt in üs drin
U mir aane: nid ume mir, nei z'Wält-All isch Musig, es risigs Orcheschter:
Alli u alles spilt mit! –
Vilech ghöre mer fiin d'Melodii wo mer spile, erchenne s'üs gmäss Inschtrumänt
Die sphärische Kläng, di chli Melodii - das chönti e Zipfel vor Wahret itz sii.
S'git tuusig so Zipfel: dr böimigi Boum wo mer plötzlech begriffe: dä wachst o i mir!
Em Hund sini Treui: mer chönte si gar nid erläbe, wär si nid o in is drin.
Das zoubrige Lächle vor Schöne isch nid nur im Du – o im Ig!
O umkehrt gits doch die troumige, stärnschnuppig-liechte Momänt
Woni vergiss, wäri bi, nüm weiss, woni afa u ufhöre usse u drin
Fei nüm' sicher bi wäm itze d Hand woni drüber striichele ghör:
Isch's mini zwöit oder die vo mim Schätzli? - Chunts de drufab?
U wäm si Buch ghöri chnurrlen itz nach em länge Schpazier?
Wäm si Idee isch es gsi, chlei z'musige itz mitenang?
Wär het glockt zum Spil, zum Chuss u zum Tanz?
D'Bedütig vom 'Du-oder-Ig' versinkt im 'Zäme', im 'Und'
S'trennendi 'Äntweder-oder' wiicht em 'Beides zuegliich'
Denn, we me eis si mit öppisem wo vorhär ussen isch gsi
Denn, we Frömds u Angers, irgend es Du wird zum Ig:
D Muur bröckled ab, es git Löcher wot düre chasch gsee
Plötzlech erchennsch das du sälber dr Muurer bisch gsi
Das'd o dr einzig bisch wo se cha chlinere Steili um Stei
Dis Ig la verflüge, vom Du ichelo all das, wot scho Ja seisch drzue
I sonig Momänt wo die Muur scho chlei gwaggled, da chönntis doch sii
Das' daas wo lut aristotelische Gsetz nid cha sii trotzdäm isch:
Das' Ig äbe nid ume Ig isch u Du äbe nid ume Du
Beides zletschtemänd ds Gliichen isch, glichligi Sorte u Art
Die Unwahret wahr isch, das Ig u Du beid glichzitig sii u nid sii.
Das' hie ds Wörtli 'wahr' si Platz äntlech gfunde het, Sinn macht u passt
Das' dr Witz vor unwahre Wahret, vor wahre Unwahret isch
Das' mer si zwar chöi erläbe – doch glingt e kem e Bewiis!
We Wahret das sölli sii mit em rational-logischte, stärchschte Bewiis
Denn isch die magischi Mischig vom Ig und em Du Lug u Trug!
We Wahret aber söll sii üses stärchschti Erläbe u Füele
De gits nüt Wahrers als ds'Schmelze u Eissii vom Ig u vom Du.  

Eissii erläbe – u nüt zum bewise?
Wär das Eissi eismal erläbt het, däm cha me die Wahret nüm nä, nid mit allne Bewise vor Wält.
Wär s nid kennt hingäge, däm chasch's nid bewise, s'hilft kes Argumänt
Wahr wäri also nid was chasch bewise, das wäri beschtefalls 'gültig'
Gültig i bstimmte Beriich, Kulture, Ziite u Ort
Wahr wäri ganz öppis angers: das, wo me nid cha bewise,
Das, wo me nu chan erläbe, erfaare, wo sich ume denn üs zeiget
We dä, wo erfaart sich sälber lot faare, mitsamt sim bewiisende Hirni!
U chum hesch se gschnuppered, chüschele ghört, verbiihusche gsee
Verschwindt die Wahret gnau denn, wennt se feschhebe wosch.
S'isch e flutschigi, flüchtigi Sach, nüt für Lupe, Labor u Schnitt
Nid zum Operiere u Analysiere, Formalisiere u Etikettiere, Schubladisiere.
Will dä wos erläbt, dä verschwindt bim Erläbe! Dr wichtigscht entscheidenscht Momänt
Iisch tummerwis ja grad dä, wo dr Forscher ke Forscher me isch
Wo sich all siner Psündri mit all sine Märkmal verluftige, d'Farbe verschwümme
S'blibt nüm mal es klar-subers 'Ig', ume schwammig vermischts 'Ig-und-Du'.

E tüüre Wääg zur Wahret: ds Ig lo la faare?
Am nächschte zur Wahrheit chiemte mer also wes glingti das Ig lo la faare
Ganz ohni uuszwääle Du ichelo, üs z'dürmixe, z'verbandle zum Eis
Dä Alles-Liebhaber, dä Geischt-Casanova u Gottes-Sohn im Quadrat
Gits klarerwiis nid, will s'cha ne nid gä: es löst sech ja uuf uf em Wääg!
Denn wäri dr Wääg zu dr Wahret dr Wääg vom Verschwinde vom 'Ig'?
Vor üssere Hülle, vo Gränze, Charakter, vo Eigeschafte, Profil?
De witer zum Innerschte bis ganz zum Chäärn - bis o dä verbröösmelet isch?
Wes ein also schafft bis i d'Mitti vor Wahret, den isch er am Ziil nüme 'ein'
Er isch 'keine' u 'alli', isch 'Alles' u 'Nüt', isch ken 'Äär' u ke 'Sii' u kes 'Ääs'.
Es Nüt voller Alles, es Alls voller Nüt, kes Vill u kes Zwöi – ume Eis!

Isch ds Wahre ännet dr Schprach?
De heimer also vill verdienet mit däm Wareguetschii! S'blibt ke War, kes Guet, nid emal e Schiin übrig. 'Wahr' wäri also ds richtig Wort für das, wo kes einzigs Wort me passt?
Will Wörter – u we se no so villdütig si – gäng no öppis uusschliesse, wo nid gmeint isch.
We 'wahr' aber das meint, wos kener Gränze me git, wo alles Eis isch, de schliessts ja gäng no öppis
us: das, wo Gränze het! De müessti mer also doch no nes Wort gfinde, wo de würklech Alles drin Platz het: Das, wo Gränze het UND das, wo kener Gränze het. Jedi Schprach het Wörter für das gfunde, u si si allisamt gäng faltsch verstande u lätz pruucht worde. Welewääg will sech der Mönsch öppis so Ganzes nid cha vorstelle? Mer chönntes ja eifach la sii u schtill ha? Ds Schtill-sii wär de ds Symbol für das Wort, wos nid git.

Ds Schluss-Liechtli
S' gschundene Wörtli 'wahr' wär ume ds rot Liechtli vom Schiff
Wo drvoschwümmt zum gschwätzige Hafe z'düruus i di schprachlosi Nacht
Es Liechtli wo zeigt: da hets gfunked u gfunkled vom Ig zu de Du
Het eine wo keine me isch di kosmischi Wahret erfaare
Das' ännet dr Villni es Eissii git vo Allem, wo isch
U faart drum dä hirnwüetig Kurs dür d' Nacht vom Tunkle i ds Liecht
Dä Kurs wot alles verliersch, am Schluss na dig sälber u d Schprach
Dä Kurs wot Alls wider gwinnsch, im Meer vor Schtilli im Nüt.