Denk-Aufgabe vom 1.Februar 2005

Wahr-Ware-Wirrwarr

 

Die zweite Denk-Aufgabe des Jahres ist bereits wieder etwas 'fetter' geraten und insofern etwas anstrengend, als sie in meinem geliebten Berndeutsch daherkommt und damit natürlich in der Tradition der 'Housi Moser' - Stücke steht (wer mehr zu diesem Berner Strassenphilosophen wissen möchte, findet ihn HIER). Und wie wenn das alles nicht anspruchsvoll genug wäre, gehts im zweiten Teil auch noch recht metrisch zu und her. Auf der Plus-Seite sollte aber doch ab und zu ein Schmunzeln stehen und zu guter Letzt auch ein Gewinn. Für einmal löst Housi Moser einen selbsterzeugten Wirrwarr auch wieder auf und findet wahr und wahrhaftig für sich persönlich heraus, was es mit dem Wörtchen 'wahr' auf sich hat...

Wahr-Ware-Wirrwarr

(Housi Moser)

We tir e Wareguetschii heit
We das würklech wahr isch
De heisst das no nid
Das' sich bir War, wo dä Wareguetschii in Ussicht stellt
Um Wahrheit handlet
Ja nid emal, das' es wahri War isch
Es cha sich wahr u wahrhaftig um Fältschige handle

E wahri ROLEX?
Wes zum Bischpil e Wareguetschiin für e ROLEX isch
Den isch es sogar wahrschiindlech
Das' es sich nid um e wahri ROLEX handlet
Sondern ume faltschi: e Fältschig
Will e ROLEX isch sehr chöschtlech!
Dasch Handarbeit!
Also nid eso wie früecher d Meitschi Handarbeite gmacht hei
So lisme, sticke, hääggle
Nei, so würklech gröberi Büez, also fiineri Büez natürlech – hald Manufaktur
Das tönt scho chlei chöschtlicher.
Wes hald nid ume mit Maschine geit
We die Lüt, die Uuremacher mit irne Lupe ganz finöggligi Arbeit leischte
U die winzige Fäderli, Redleni u Rölleli zämefigureetle u wurgööggle
– Ig chönts also niid! –
Uf all Fäll isch di wahri, richtigi, ächti, alleinseligmachendi ROLEX ds Resultat vo vill Arbeit!
Di Faltschi natürlech o!
Die probiere ja e müglechscht tüüschend äänlechi Uur z mache!
E gueti Fältschig isch o ne Leischtig
Me chönnti sogar vore 'wahre' oder 'ächte Fältschig' rede
We si nach allne Regle vor Kunscht gmacht isch –
Eifach nid ir 'wahre', ir richtige, ächte ROLEX-Fabrik…

Also rein theoretisch:
We ROLEX itze die Wärchstatt wurdi choufe
Wo die guete, di 'wahre' Fältschige gmacht wärde
We si alli Fältscher wurd als Mitarbeiter istelle
U gross ROLEX über der Igang schribe
De wäre doch die Uure, wo döört gmacht wärde
Vo eim Tag uf en anger kener Fältschige me
Sondern wahri, richtigi, ächti, suberi Rolex-Uure
Kener Fältschige, sondern 'Wahrige'
Hä ja: beides isch ja ds Resultat vore Arbeit u das sött men em Wort doch agsee!
Dr Fältschere macht Fältschige bis zu däm Tag, woner ROLEX-Agstellte isch
Den isch er ke Fältscher me, sondern e 'Wahrer' wo 'Wahrige' macht u für die chönnt me denn o wahri Wareguetschiine verchoufe.

Jede Fältscher sötti – solang er none Fältscher isch –
D Wahrig, also die wahri War kenne
Wen er wott e wahri, e gueti Fältschig mache.
Ja er sötti eigetlech o dr 'Wahrer' kenne
Dä wo di wahri, di richtigi War macht
Zmingscht sött er ganz gnau wüsse
Was dr Wahrer wie wenn wo macht
Wen er wott e wahri Fältschig mache.

Aber we dr Ungerschied zwüsche dr faltsche u dr ächte, dr wahre War ume drin besteit
Das' dr wahri, dr richtigi Name ar Türe steit
U das' dr Erlös für d War is rächte, äben i ds wahre Warekässeli fliesst
Den isch es doch nid grad wit här mit däre Wahret.
De chönti mer is das Wort 'wahr' doch o spare
U als Gägesatz vo 'gfältscht' eifach 'erloubt', 'nach Wirtschaftsregle 'richtig' oder nach Margge-Gsetz 'ächt' säge.
Oder für die wos gärn Neulatinisch hei: 'economically correct'.

U we ds Gmeinsami vor Fältschig u vor 'Wahrig', vor ächt-korräkt-richtig-regelkonform produzierte Sach isch, das' beides kunschtvoll gmacht isch vo Spezialischte, wo öppis chöi -
Den stellt sech doch d'Frag, öbs Wahrs u Faltsches vilech ehnder döörte gub, wo no niemer nütz gmacht het dranne?

E wahre STEI?
Gits zum Bischpil e wahre u ne faltsche Stei? - Guet da het ja bereits d'Witterig, ds Wasser, d'Luft dranume gchranufeetled. Was gubtis de, wo würklech no kes Chräftli dranne gwüürkt het u wo chönnti 'wahr' oder 'faltsch' si? Dasch doch e Quark! Vom chliinschte – ja: Quark bis zur Milchstrass isch doch gäng scho irgendwie dranume gschnifagügerlet worde? - Oder fallt nech öppis ii?

Vilech en ganz jungfräuliche, toufrüsche Gedanke, wo vorethär no nie öpper het teicht? – Dasch de scho Quark mit Soosse! Jede Gedanke isch doch gäng us Scho-Teichtem zämegstiflet! - Es git doch überhoupts nüt, wo nid Zämegmangönggeled isch! "Nüt Neus unger dr Sunne!" heissts doch? Isch doch alles irgendeswie verbunge, verhänkt u verchetted! Da chöit er sueche bis nech d'Oore gwaggle – u o die si verhänkt!

Wahre Marmor-Granit?
Dä gubs dä Ungerschied 'wahr-faltsch' vilech erscht, we dr Mönsch afat umehantiere mit däm, wos scho git, wo Witterig u Schitterig scho dranume gfisimangänggeled hei?

Wen e Mönsch also bischpilswiis sone Stei, säge mer: e Granitchlumpe als Marmor verchouft, de wäri das faltsch, e Fältschig, u wen er dä Granit als Granit verchouft, wäri das ir Ornig, wahr, e Wahrig.

Itze chönts dr Tüfu wölle, das' irgendeswo imne abglägne Sitetäli ds Wort für 'Granit' äbe nid 'Granit', sondern 'Marmor' wär. Oder umkehrt: ds Wort für 'Marmor' wär 'Granit' - s'isch Hans was Heiri. Itze chönti dä, für dä Granit 'Granit' heisst u wo nid weiss, dass für en anger Granit 'Marmor' heisst, däm angere wölle öppis Faltsches aträie, nämlech si Granit als Marmor. Aber für dr anger, für dä wo Granit 'Marmor' heisst, wär das äbe grad nid faltsch, sondern richtig u wahr, wen ihm dr anger de Steichlumpe unger däm Name verchouft, wo für ihn o würklech dären Art Stei entspricht i siner Schprach, nämlech 'Marmor', was für ihn ja d'Bezeichnig für das isch, was bim angere 'Granit' heisst. Es wäri sogar so, das we dä, für dä Granit Granit heisst däm, wo Granit Marmor heisst, d' Wahret wurdi säge u si Granit wür als Granit verchoufe, dr anger grad asewäg wur bschiisse u ihm öppis Faltsches aträie.

We dr Verchöifer hingäge bewusst öppis Faltsches seit, seit er grad dank däm Fältschigs-Versuech für e Chöifer öppis Richtigs, öppis Wahrs.

U itze söll mir öpper säge, was dä Chlumpe Stei isch, wo dr Verchöifer als öppis Faltsches hett wölle tarne u wo juscht als öppis richtig Wahrs acho isch bim Chöifer:

Isch es itze in Wahrheit Granit-Marmor oder Marmor-Granit? Oder beides? Oder keis vo beidem? Oder isch es däm Stei emänd schnuurz u wuurscht, wien er vo all däne Pinggle gnennt wird? Chönte si em o Chrabäng oder Tschibauz säge – und er blibti, was er o ohni mönschlichi Schprach gäng gsi isch?

De chö emänd weder Steine no suschtigi Ware 'wahr' oder 'faltsch' si?

Wahrs Wölle u Mache?
Chöi emänd ume Möntsche 'wahr' oder 'faltsch' si? U wenn ja, wie? Chöi Möntsche Wahrs oder Faltsches wölle oder mache ? Faltsches wölle oder mache wäri tüüsche, dr anger icheliime, bschiisse? U Wahrs wölle oder mache wäri ehrlech si, nach beschtem Wüsse u Gwüsse handle?

Aber den wär doch das Wörtli 'wahr' o wider chlei fääl am Platz. De längtis doch we me vore ehrliche Hut rede. Vo eim wo sech bemüet, ds Richtige z mache, 'ethically correct' z'handle.

Das cha de gäng none Seich si u für anger chräbucheibfaltsch – Är hets ja zmingscht probiert. - Aber mit 'Wahrheit' het doch das verwurglete 'Wöllen-e-flotte-Kärli-si' o nid grad e Huuffe z'tüe, oder?

S'wird gäng wie weniger, dr Chreis chliner, wo me das Wörtli 'wahr' no chönte bruche:

Steine, Ware, Sache si nid 'wahr', o wen dr Möntsch Fisimatänte macht drmit. Mönschlechs Wölle u Handle isch es nid, dasch grad ume chlei eerlicher oder chlei fiser, u die Bewärtig cha den erscht no chrüüzverschiden uusfalle, je nachdäm wär mit weler Brülle drahäre lueget.

Wahrs Lafere?
Chöi vilech Mönsche ume grad öppis 'Wahrs' oder 'Faltsches' säge ? - Aber das eine Wort 'Marmor', wo üsen Stei-Verchöifer gseit het, isch ja für ihn faltsch u für e Chöifer richtig gsi?

Den wurdi d'Wahret oder Faltscheit vor Ussag ja ume grad anehäbe für eine: Für dä wo se macht, u wär scho wider angersch für dä, wo se düted?

De chöi mer üs ja uf überhoupt nütz me verlo, won is Politiker, Philosophe, Wüsseschaftler, ja ume scho dr Eierma vo näbedra als 'wahr' verzapfe? We dä mir seit, das Ei sig früsch, isch de das wahr oder faltsch? - Es 40-tägigs Hüenerei gilt ir Schwiz gäng no als 'früsch'! Da tschuderets mir – da wirdi grad früsch! Also o we dr Eierma nach Läbesmittelverornig u sogar i guete Treue d'Wahret seiti, wen är mir das 40-tägig Ei als 'früsch' verchouft: für mig isch das erstunke u erloge.

Vilech isch ja dr Gägesatz zu 'wahr' gar nid 'faltsch'? Villmee 'erstunke u erloge'? Aber das geit o nid, will juscht grad i däm Fall wäri d Ussag, das stinkig Ei sig früsch, vom Eierma us wahr u für mig glichzitig erstunke u erloge? Si wär also glichzitig ds einte, also wahr – u ds Gägeteil vo wahr, also erloge oder faltsch oder bschisse – näät doch was er weit.

U we mer das zuelö, de träit sich dr Chefbuechhalter vor Philosophie welewäg einisch um di eiget Achse im Grab, will mer ds heiligschte Heiligtum achratze: Dr Satz vom Widerspruch, dr Satz vor Identität u dr Satz vom uusgschlossne Dritte. Müesst itze nid furtcheibe, dasch vill simpler als tir vilech meinid: Är bhoupted, das öppis nid glichzitig chöni si u nid si, das öppis sich sälber sigi u nüt angers u das es znäbscht wahr u faltsch nüt zwüschening, äbe nüt Dritts gäbi. - Dä isch garantiert nid verhüraated gsi…

Aber mer bruche ne gar nid la rotiere wäg üsem Eierma, es klapped einewäg nid. Will, bi aller Abscheu vor däm alten Ei, wo dür d'Schale dür steicht – gloge het er nid! Dä gueti Ma cha bimeich nid i mis Hiirni ichegseh u schmöcke, das' i mir unger 'früsch' öppis angers vorstelle als sis 40-tägig Ei! - E Söigling, e Frischling isch früsch, oder e 40-tägigi Liebi! Aber doch nid es Ei! - Eier-Cognac ja – dä wäri de fasch wider z'früsch!

Chrottezügs mit 'früsch'…Wes eine chlei pfluderig seit, chasch es Potz-Heilige-Salamander no verwächsle mit 'Frösch'! Stelled nech vor, eine chämti ine Metzg iche, zeigti uf öppis ir Uslag u unketi öppis we: 'Frö/üsch?' - Dr anger nickti, fragti wievill u gäbt ihm drvo. Dr eint hett itze aber gmeint 'Schänkel vo Frösch', u dr anger, öb das Fleisch früsch sigi. Itze sis Schänkel vo Frösch, aber nid früsch, oder es si früschi Schänkel, aber vom Has! – Da heimer uf all Fäll es Gnusch im Fadezeindli, es Ghüder im Teich, fasch e babylonischi Sprachverwirrig ir Metzg vo Chligurmels scho nume mit Bärndütsch! Uf all Fäll isch doch chum me uuszmache für welle vo däne Zwöine wele Inhalt vom gseite Gmeinte hetti sölle wahr si.

Macht ds Wahrnä Wahrs wahr?
De chämtis also letschtlech wie bim Marmor-Granit nid so drufab, wär was seit, als villmee wär was meint? Wär was wie wo warum für wahr halted vo däm won er wahr nimmt ? Wäm was wahr schiint und ers drum für wahr schiinlech halted?

Dr Wareguetschii isch ja o nume zum Schii e Schii. S'isch ke Gäldschii – u we d'Firma, wonen usgstellt het, Hops geit, schmüürzeled dä Ware guet schii de im Huimänt zumne bürzige Wareschii, wo nüm für es 'Guet' steit, wo nume no zum Schii e wahre Warewärt verbrieft. U zum dr Wirrwar komplett mache chönti mer dä Wareschii den o no verwächsle mit emne wahre Schii zum ga schiine. U mir wurde o bi de Schiine uf ds Problem abfahre, weles itze dr wahri Abfahrts-Schii sigi u wievill Gäldschii mer müessen aneblettere für dä Schii.

U we mir gnauer uf e Gäldschii luegtid, isch ja o dr Gäldschii ume zum Schii öppis wien e würkleche Wärt, we ds Münzgält us Edelmetall no isch gsi. U dr Waare-Wärt vo däne Schiine, mit däne mer die Schii wei zahle, cha vo eim Tag uf en anger z'Loch abgo, so das me sech o nid uf e wahre Warewärt cha verloo, so weni we uf dr Wareschii u dr wahri Schii.

Ja sappermänt: isch de alles ume Schii? I meine itze nid 'Alles fahrt Schii', aber alles entgleited is wills ume Schii isch! Sogar der Sunneschii schiint nid für alli gliich wahr schiin lech, schiint nid allne gliich wahr. - Me mues weder blind si no d'Hut verbrönnt ha, das' me dr Sunneschii nid gsiet oder gschpürt. Es längt, weder unger Bode schaffid, u dr Schii vor Sunne findt nech nid emal zum Schii, är isch nid würklech, nid wahr für euch. Tir chöit ne nid wahr nä, will tir kei Zuegriff heit ufne.

Wahrs Meine?
De wäri emänd ds Resultaat vo dem Salaat, vo dem wahre Waare-Wirrwar um ds Wörtli 'wahr', das is immer ume daas, won is zuegänglech isch, als 'wahr' erschiint? Sigs, das mer dä Schii gseh oder sinnlech gschpüre; sigs, das mer fähig si, dä Schii in üs drinne z'füele, üs vorzstelle oder ne z'teiche? - U will jedem angers zuegänglech isch, hetti jede si eigeti Wahret, si eigeti Wahrmachig, 'Wahrig', won är u numen är sälber zur Wahret macht? Won o gäng ume für dä gilt, wo se derzue macht? - Ds gliche Wort, dr glichi Stei, ds glichen Ei macht der eint dür sini Absicht zur Fältschig - u dr anger dür sini Dütig zur 'Wahrig'?

Wahr wäri also nume, wen eine meint, es sigi so, wien är seit u meint es sigi? Aber – eismal meh – de bruchts das Wörtli 'wahr' doch nid? De chönt jede eifach säge: 'Ig finde, gloube, meine, teiche, gspüre, füele, stelle mir vor…'

Isch wahr, was sech düresetzt?
Meint aber nid jede, wo bhoupted, öppis sig wahr, chlei meh als ume 'Ig meine'?
Meint är nid, es sig generell wahr, gültig zu allne Zite, a jedem Ort u für alli
Wo dermit z tüe hei, dervorstö, drahäre luege, -lose, -gschpüre, dranume teiche
Meint wär 'wahr' seit nid: absolut wahr?
Würdi mer süsch zu de Wahr-Säger go wes nid über die Frou uus wür gälte?
Meint nid en jede, wo 'wahr' seit, e Wahr-Säger z sii?
Es gälti si Spruch für alli u alls uf dr Wält?
U all müessi meine, s'sig wahr, was är tügi meine, verchünde vo sinere Kanzle
En jede e Gott-Stellverträtter, e Papscht mit ex cathedra-Wahret im Abonnemänt
U wes nid all gloube, de suecht er nach Gründ, nach Bewise u nach Argumänt
U gnau gliich win är suechet dä, wo ds Gägeteil meint, nach Gründ, Argumänt u Bewise
U beid finde hüffewis, schlö sechs um d'Ohre mit Füscht u mit Füess
Mit Runggle, Rageete, Verachtig, Verdrängig, Verzerrig, mit Arro-u Ignoranz.
U dä wo di schärfschte, di modischte, ziitgemässischte Argumäntleni liferet
Dä, wo se gschickter, mit mee Würkig bringt
Däm sini Meinig gilt de für gwüssi Zit grad als 'wahr'
Gnau ase läng bis en anger' e neui Mode lanciert
Gschickteri neui Bewise mit mee Mediemacht ufe Meinigsmäärt schmeisst.
Isch also 'wahr' nur e Frag vo dr Macht, z'bestimme, was hie-hütt als 'wahr' het z'gälte?
Wahr wär nid mee als das wo vo eim oder Paarne als richtig agluegt u als gültig befole isch worde?
U we me die bhouptete 'Wahrete', 'Fakte', 'Tatsache', 'Sachverhält' schelt
Die ständig wächselnde Macht-Gwändli uftuet, wägchnüblet, falle lat: Blutt
Stö nume Meinige, Asichte, Fürz vo Einzelne da?
Gloubessätz vo Bhoupter mit mee oder weniger Jünger?

Iifrig schaffe si Spili, Modäll, Konzept, Theorie, Syschtem u Gebäu
Erfinde Spilregle, gültig grad ume im Spil
U jede probiert der Rand vo sim Spili nach use z'verschiebe
Am liebschte bis zusserscht a Rand vo dr Wält
Wes de so öppis git: E Wält u e Rand?
Will scho da drüber gits e Huffe Modäll, Konzept, Theorie, Gebäu.
U jedes isch wahrer als z'anger – am wahrschte isch gäng das wo 'gilt'
Imne bstimmte Beriich, amne bstimmten Ort, ire bstimmte Zit, für e bstimmti Azaal vo Lüt.  

Wahr oder richtig, gültig da hie?
We 'wahr' aber steigerbar isch, de fragt sich eis mee:
Geits da würklech um 'wahr' oder 'faltsch' – geits nid um richtig u lätz?
Statt 'faltsch' piess doch 'ungültig' besser: 'Hie, da bi üs grad zur Zit nid in Chraft'?
U 'wahr' liess sich spare, s'hiess 'gültig', s'hiess 'richtig' u meinti:
Gültig u richtig für mig, miner Jünger, für Glich-Teicher, Glich-Füeler, Mitspieler i mim Modäll.
Statt 'faltsch' chönt me säge: Dasch 'nid gfraget hie'
U wahr isch, was gfraget isch – wien es Produkt.

Isch wahr, was gchouft wird?
S' Wahrheits-Kriterium wäri bald äänlech wie das für Schönheit u Kunscht:
Was de verchoufsch, das isch guet, das isch schön, das isch wahr.
Die Filme u Sändige, Büecher u Zitige, Redner u Schriber wo gchouft wärde: die
Sis wo ds aktuell 'Wahrschte' verzapfe! - Dr unbestächlichi Määrt
Macht us de Fürz vo Einzelne modischi War
U modischi War isch wahri War, we si gfragt isch, Bedürfnis befridiget, Nachfrage teckt? 

Jeder Ziit ihre Sinn, ihri Wahret
Fragt eine hüt nachem Sinn vo sim Läbe, so weiss em si Zit gäng en Antwort:
"Vollgfrässe schmärze- u faltefrei jung steialt wärde" – isch hüt zum Bischpil es Ziil
Alls wo däm hilft wär dr Sinn vom Läbe vom 'ufkläärte' Mönsch
U alli Gschidi, dr ganz Intellekt vore Zit wäri z'zeige: das Ziil u dä Sinn die si 'wahr'!  

So wäri o ds Wahrsii we ds Guetsii e Frag vom Geischt vo dr Zit
E Frag vom Lieblings-Spil vor Kultur, wo bi üs grad s'Verchöiferlen isch
Es eifachs u häärzigs Spili: es gwinnt wär am meischte vom Meischte
De Meischte verchouft u da druus z'meischte Gält für sech gwinnt.
Drum isch 'Wahret' zur Zit u bi üs ume gfraget dert wo si rentiert
Sigs das d'e 'Wahret' erchennsch, won ender e Zämehang isch, dä für dig bhaltisch
da drus e Gwinn versuechsch z schlo wis dr gfitzti Finänzeler macht
Sigs das d'si vilne verchoufsch, aber gäng ume d'Helfti, u d'Chöifer als Jünger de für di lasch wüürke, wis Gurus u Sekteler mache
Sigs das'd vo Afang a weisch, das' e Chabis isch
Aber du weisch um d'Angscht vo de Tumme u tarnsch di Chabis als 'Wahret'
Bis d'Lüt meine sie bruche dä Chabis zum Läbe u chönni ke Taag me si ooni!
Das Trickli ' Mach näbis us Chäbis' isch fei dr Motor vor wältwite Wirtschaft
U das längt doch bigoscht fürs z'adle als 'wahr' – oder nid?
Doch es blibt i däm Spil die Wahret e War, es Produkt, öppis Gmachts
Es Gebaschtel vo Mönsche mit Bitzeli Macht, es Konstrukt, e Bewärtig, es Urteil
Drhinder steit gäng nur es Wort, e Gedanke, e Furz, en Idee wo mal eine het teicht.

Si Regle 'wahr'?
Doch we Wahret nid über en Einzelne usegeit, wächslet mit Mode u Wind
Uf was wosch de zele, wie wosch de läbe mitnang i däm Chaos?
Wes nütz git wo het u verhet, wo treit u wo all sich dra häbe
Faarti mer inenang iche we ein ume linggs, der angeri rächts chiemt dethär?
Müessemer nid zmingscht z'Gröbschti afe regle im Usse das' glingt anenanger vorbi z'cho?
Doch Regle wo juscht amnen Ort ire Zit für e bstimmti Zahl Wäse tüe gälte
Si nid die Überall-Wahret , wo gsuecht isch – das hei mer doch gsee!
Was hie z'Bärn gilt isch scho z'London vercheert: hie faarsch rächts, döörte linggs
Faarsch döört aber rächts, de bisch lätz, wirsch glingged, vercharred, verscharred
Ds Umkehrte hie – aber keis isch doch wahr oder faltsch
S'geit ume um 'gültig' u nume um ds'Tue nid um z'Teiche!
Ds einte gilt hie, ds anger döört - Gültigs chasch jederzit ändere u we mer wei
Chöi mer scho morn mit de Ängländer tusche: mir fahre linggs, seie de rächts
Die Regle si paschtled vo üs. Mir bestimme ir Demokratie nid was wahr, nur was gültig söll si
Gültig bi üs i dr Schwiz afe mal bis zum nächschte Gang zu der Urne.
De gubs das Tonnerswort 'wahr' nur us Irrtum will gäng ume gäng
Allpott u glii wider ein meint, was är meint, das gälti zäntume?
Oder söttis emänd doch öppis no gä wo me würklech vo 'wahr' chönnte rede?  

Cha me Wahret erläbe?
Vilech isch 'wahr' öppis wo mer erläbe, erfaare, gschpüre, erchenne?
Öppis won is passiert u mir gwahr wärde: s'het so fescht mit is z'tüe
Das es mit Üs als Housi, als Änneli gar nüt het z'tüe!
Sigs es erschlat is öppis u mir läbe glich witer
Läbe erscht rächt, wie verruckt – oder still, aber starch
Oder mir gschpüre – u sigs ume für e Momänt –
Das mir gar nid eleinzig si mit däm einzigen 'Ig'
Das jeden anger für siig on es 'Ig' isch u nume für üs spilt er ds 'Du'
Für ihn si mir ume 'Du' wo doch jede vo üs ganz gwüss isch: "Ig bin es 'Ig'!"
Da zmitzt drin im Chnöiel-Dürenang, zmitzt i dem Ghürsch vo 'Du' und vo 'Ig'
Zmitzt i däm Chrüsimüsi-Gnusch vor Vermischig u Glichzitigkeit vo dusse u drin
Chönti emänd das Chörndli, das Chärndli vor Wahret versteckt si
We jede glichzitig 'Ig' und o 'Du' isch, we Usse u Inne sich mängt
Wo isch de di heiligi Gränze, dä aristotelischi Widerspruchs-Satz
Wo behoupted, nüt chöni glichzitig si u nid si? - Es 'Ig' wäri aber – u wäri o nid
Will wenns Du isch nid Ig o cha si – oder vilech halt doch?
Und o ds Du wäri würklech - u glchzitig nid: nämlech denn, wenns als 'Ig' afat rede!
Also äntweder lö mer la gälte das öppis cha si u nid si
Oder mir schlückes, das öppis glichzitig sich u si Gägesatz isch
Z'Dritti – u das wär mi Tipp – mir lö das Äntweder-Oder la faare u beides la gälte
Eifach z'eint für en eint u ds anger für anger:
Ig seit me gäng nur zu sich u Du seit üs jeden anger!
Gägesätz ghöre ztöifscht gäng zäme, die Trennig vo Ig u vo Du isch e künschtlechi
Nötig grad ume für z'underscheide, für z'teiche, z'lafere, iizteile, z'wärte
Doch LÄBE, so meinti, isch mee!
Isch s nid di urigscht Erfaarig vo jedem das zallerinächscht
Bim 'Ig' u bim 'Du' die zwöiehalbtuusig Jaar scho verträtene isigschte 'Wahrete'
S' gäb nur äntweder wahr oder faltsch u nie nüt Dritts no derzwüsched
U öppis sig gäng nur sich sälber, chöni nie zueglich ds Gägeteil si
Sich nid nur als strube Schmarre, als windigi Bhouptig entpuppt
Nei als Brätt vor em Chopf, als Blinde-Glas wo de Durchblick verteckt
Dr Zuegang zur angere Wält wonis d Wahret zwar winkt
Sich aber o ständig entziet sobald mer si packe u feschtnagle wei.  

E Zipfel vor Wahret?
We mir nämlech alli 'Igs' si u glichzitig alli o 'Du'
Isch vilech di gwaltigi Trennwand wo mir is gäng d Chöpf bluetig schlö
Die Muur zwüschem Ig u em Du gar nid immer u überall da?
Wes doch Ougeblick git, wo die Trennwand chlei glesig, ja unwüürklech wird
We zmingscht emol eis chlises 'Du' mit em 'Ig' sich verbandlet
Dank osmotischer Durchlässigkeit es Dürenang zügt vo Inne u Usse
U sekundewis das vermeintlich 'Wüsse' um d Gränze derzwüsche verblasst
We d'Sunne üs wärmt u gliichzitig üs als Sünnli lot straale
We ds glich Wasser plätschered usse u zmitzt in üs drin
We mer churzzitig weiss: Ig bi Wasser u Sunne, bi Ärde, bi Luft u bi Geischt;
We d'Musig, längschtens verklunge no ebig schwingt in üs drin
U mir aane: nid ume mir, nei z'Wält-All isch Musig, es risigs Orcheschter:
Alli u alles spilt mit! –
Vilech ghöre mer fiin d'Melodii wo mer spile, erchenne s'üs gmäss Inschtrumänt
Die sphärische Kläng, di chli Melodii - das chönti e Zipfel vor Wahret itz sii.
S'git tuusig so Zipfel: dr böimigi Boum wo mer plötzlech begriffe: dä wachst o i mir!
Em Hund sini Treui: mer chönte si gar nid erläbe, wär si nid o in is drin.
Das zoubrige Lächle vor Schöne isch nid nur im Du – o im Ig!
O umkehrt gits doch die troumige, stärnschnuppig-liechte Momänt
Woni vergiss, wäri bi, nüm weiss, woni afa u ufhöre usse u drin
Fei nüm' sicher bi wäm itze d Hand woni drüber striichele ghör:
Isch's mini zwöit oder die vo mim Schätzli? - Chunts de drufab?
U wäm si Buch ghöri chnurrlen itz nach em länge Schpazier?
Wäm si Idee isch es gsi, chlei z'musige itz mitenang?
Wär het glockt zum Spil, zum Chuss u zum Tanz?
D'Bedütig vom 'Du-oder-Ig' versinkt im 'Zäme', im 'Und'
S'trennendi 'Äntweder-oder' wiicht em 'Beides zuegliich'
Denn, we me eis si mit öppisem wo vorhär ussen isch gsi
Denn, we Frömds u Angers, irgend es Du wird zum Ig:
D Muur bröckled ab, es git Löcher wot düre chasch gsee
Plötzlech erchennsch das du sälber dr Muurer bisch gsi
Das'd o dr einzig bisch wo se cha chlinere Steili um Stei
Dis Ig la verflüge, vom Du ichelo all das, wot scho Ja seisch drzue
I sonig Momänt wo die Muur scho chlei gwaggled, da chönntis doch sii
Das' daas wo lut aristotelische Gsetz nid cha sii trotzdäm isch:
Das' Ig äbe nid ume Ig isch u Du äbe nid ume Du
Beides zletschtemänd ds Gliichen isch, glichligi Sorte u Art
Die Unwahret wahr isch, das Ig u Du beid glichzitig sii u nid sii.
Das' hie ds Wörtli 'wahr' si Platz äntlech gfunde het, Sinn macht u passt
Das' dr Witz vor unwahre Wahret, vor wahre Unwahret isch
Das' mer si zwar chöi erläbe – doch glingt e kem e Bewiis!
We Wahret das sölli sii mit em rational-logischte, stärchschte Bewiis
Denn isch die magischi Mischig vom Ig und em Du Lug u Trug!
We Wahret aber söll sii üses stärchschti Erläbe u Füele
De gits nüt Wahrers als ds'Schmelze u Eissii vom Ig u vom Du.  

Eissii erläbe – u nüt zum bewise?
Wär das Eissi eismal erläbt het, däm cha me die Wahret nüm nä, nid mit allne Bewise vor Wält.
Wär s nid kennt hingäge, däm chasch's nid bewise, s'hilft kes Argumänt
Wahr wäri also nid was chasch bewise, das wäri beschtefalls 'gültig'
Gültig i bstimmte Beriich, Kulture, Ziite u Ort
Wahr wäri ganz öppis angers: das, wo me nid cha bewise,
Das, wo me nu chan erläbe, erfaare, wo sich ume denn üs zeiget
We dä, wo erfaart sich sälber lot faare, mitsamt sim bewiisende Hirni!
U chum hesch se gschnuppered, chüschele ghört, verbiihusche gsee
Verschwindt die Wahret gnau denn, wennt se feschhebe wosch.
S'isch e flutschigi, flüchtigi Sach, nüt für Lupe, Labor u Schnitt
Nid zum Operiere u Analysiere, Formalisiere u Etikettiere, Schubladisiere.
Will dä wos erläbt, dä verschwindt bim Erläbe! Dr wichtigscht entscheidenscht Momänt
Iisch tummerwis ja grad dä, wo dr Forscher ke Forscher me isch
Wo sich all siner Psündri mit all sine Märkmal verluftige, d'Farbe verschwümme
S'blibt nüm mal es klar-subers 'Ig', ume schwammig vermischts 'Ig-und-Du'.

E tüüre Wääg zur Wahret: ds Ig lo la faare?
Am nächschte zur Wahrheit chiemte mer also wes glingti das Ig lo la faare
Ganz ohni uuszwääle Du ichelo, üs z'dürmixe, z'verbandle zum Eis
Dä Alles-Liebhaber, dä Geischt-Casanova u Gottes-Sohn im Quadrat
Gits klarerwiis nid, will s'cha ne nid gä: es löst sech ja uuf uf em Wääg!
Denn wäri dr Wääg zu dr Wahret dr Wääg vom Verschwinde vom 'Ig'?
Vor üssere Hülle, vo Gränze, Charakter, vo Eigeschafte, Profil?
De witer zum Innerschte bis ganz zum Chäärn - bis o dä verbröösmelet isch?
Wes ein also schafft bis i d'Mitti vor Wahret, den isch er am Ziil nüme 'ein'
Er isch 'keine' u 'alli', isch 'Alles' u 'Nüt', isch ken 'Äär' u ke 'Sii' u kes 'Ääs'.
Es Nüt voller Alles, es Alls voller Nüt, kes Vill u kes Zwöi – ume Eis!

Isch ds Wahre ännet dr Schprach?
De heimer also vill verdienet mit däm Wareguetschii! S'blibt ke War, kes Guet, nid emal e Schiin übrig. 'Wahr' wäri also ds richtig Wort für das, wo kes einzigs Wort me passt? Will Wörter – u we se no so villdütig si – gäng no öppis uusschliesse, wo nid gmeint isch. We 'wahr' aber das meint, wos kener Gränze me git, wo alles Eis isch, de schliessts ja gäng no öppis uus: das, wo Gränze het! De müessti mer also doch no nes Wort gfinde, wo de würklech Alles drin Platz het: Das, wo Gränze het UND das, wo kener Gränze het. Jedi Schprach het Wörter für das gfunde, u si si allisamt gäng faltsch verstande u lätz pruucht worde. Welewääg will sech der Mönsch öppis so Ganzes nid cha vorstelle? Mer chönntes ja eifach la sii u schtill ha? Ds Schtill-sii wär de ds Symbol für das Wort, wos nid git.

Ds Schluss-Liechtli
S' gschundene Wörtli 'wahr' wär ume ds rot Liechtli vom Schiff
Wo drvoschwümmt zum gschwätzige Hafe z'düruus i di schprachlosi Nacht
Es Liechtli wo zeigt: da hets gfunked u gfunkled vom Ig zu de Du
Het eine wo keine me isch di kosmischi Wahret erfaare
Das' ännet dr Villni es Eissii git vo Allem, wo isch
U faart drum dä hirnwüetig Kurs dür d' Nacht vom Tunkle is Liecht
Dä Kurs wot alles verliersch, am Schluss na dig sälber u d Schprach
Dä Kurs wot Alls wider gwinnsch, im Meer vor Schtilli im Nüt.